Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçesi teklifinin temel büyüklüklerini açıkladı.
Buna göre, 2027 yılında milli gelirin 111 trilyon liraya ulaşması beklenirken merkezi yönetim bütçe giderleri 27 trilyon 276 milyar lira, bütçe gelirleri ise 23 trilyon 408 milyar lira olarak öngörüldü.
Bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) oranının yüzde 3,5 seviyesinde gerçekleşmesi beklenirken deprem harcamaları hariç tutulduğunda bu oranın yüzde 2,8 olması tahmin edildi.
Yılmaz, 2027 yılında küresel görünümde beklenen iyileşmenin katkısıyla ekonomik büyümenin yüzde 4,2 seviyesine yükselmesini öngördüklerini belirtti.
Türkiye'nin dış talebin zayıfladığı ve maliyet baskılarının arttığı bir dönemde dahi büyümesini koruduğunu ifade eden Yılmaz, dış talep ve enerji kaynaklı etkilerin sınırlı kaldığını, küresel ekonomideki gelişmelere karşı Türkiye'nin sağlam duruşunu koruduğunu kaydetti.
Yılmaz, 2026 yılı sonunda bütçe açığının GSYH'ye oranının yüzde 3,1'e düşmesini öngördüklerini bildirdi.
Son üç yılda başlangıçta öngörülen bütçe açığından daha iyi seviyelerde yılı tamamladıklarını belirten Yılmaz, yakın coğrafyada yaşanan savaş ve gerginlikler sonucunda emtia fiyatlarında önemli gelişmeler yaşandığını ifade etti.
Tüm olumsuz gelişmelere rağmen bütçe disiplininden taviz vermediklerini kaydeden Yılmaz, bütçenin 2025 yılından itibaren düşük düzeyde de olsa faiz dışı fazla verdiğini bildirdi.
2027 yılı bütçesinde en yüksek vergi geliri kaleminin 5 trilyon 681 milyar lirayla katma değer vergisi (KDV) olması bekleniyor.
Gelir vergisinden 5 trilyon 533 milyar lira, özel tüketim vergisinden (ÖTV) 3 trilyon 284 milyar lira ve kurumlar vergisinden 2 trilyon 223 milyar lira gelir elde edilmesi öngörülüyor.
Diğer vergi gelirlerinin 3 trilyon 184 milyar lira, vergi dışı gelirlerin ise 3 trilyon 502 milyar lira seviyesinde gerçekleşmesi tahmin ediliyor.
Bütçe giderleri içinde 10 trilyon 240 milyar lirayla cari transferler ilk sırada yer alıyor.
Personel giderleri için 7 trilyon 117 milyar lira, faiz giderleri için 3 trilyon 975 milyar lira ve mal ve hizmet alımları için 2 trilyon 184 milyar lira ödenek ayrılması öngörülüyor.
Eğitimin öncelikli politika alanlarından biri olmaya devam edeceğini belirten Yılmaz, 2027 bütçesinde Milli Eğitim Bakanlığına 2 trilyon 459 milyar lira kaynak ayrılacağını bildirdi.
Yükseköğretim kurumlarının bütçelerinin 872 milyar liraya yükseltileceğini kaydeden Yılmaz, yükseköğretim harcamaları da dahil edildiğinde toplam eğitim bütçesinin 3 trilyon 747 milyar liraya ulaşacağını ifade etti.
Bu tutarın merkezi yönetim bütçesinin yüzde 13,7'sine karşılık geldiğini belirten Yılmaz, eğitim alanındaki kaynakların artırılacağını kaydetti.
Sağlık hizmetleri için merkezi yönetim bütçesinden 2 trilyon 134 milyar lira ayrılacağını belirten Yılmaz, Sağlık Bakanlığı, yükseköğretim kurumları ve Sosyal Güvenlik Kurumu harcamaları dahil edildiğinde sağlık alanındaki toplam kaynağın 4 trilyon 532 milyar liraya ulaşacağını bildirdi.
2027 bütçesinde sosyal yardım ve destekler için 1 trilyon 341 milyar lira kaynak ayrılacağını açıklayan Yılmaz, bu tutarın bütçenin yüzde 4,9'una karşılık geldiğini belirtti.
Sosyal konut finansmanının desteklenmesi için yüzde 150 artışla 250 milyar lira ödenek öngörüldüğünü bildiren Yılmaz, ödeme gücü bulunmayan vatandaşların sağlık primleri için 186 milyar lira, yaşlı ve engelli aylıkları için 132 milyar lira, engellilere yönelik evde bakım desteği için 109 milyar lira ve engelli vatandaşların eğitim desteği için 90 milyar lira ayrılacağını kaydetti.
Doğum yardımı ödemeleri için 84 milyar lira, ekonomik yoksunluk içindeki çocuklara yönelik sosyal ve ekonomik destekler için 29 milyar lira kaynak öngörüldü.
Yılmaz, sosyal konut konusunu önümüzdeki dönemde de hassasiyetle ele almaya devam edeceklerini ifade etti.
Vatandaşların elektrik ve doğal gaz faturalarını desteklemek amacıyla 2027 bütçesinde yüzde 62 artışla 605 milyar lira kaynak ayrılacağını bildiren Yılmaz, enerji sübvansiyonlarının bütçe açığının GSYH'ye oranına 0,5 puanlık katkıda bulunduğunu belirtti.
Asgari ücret tutarına kadar olan ücretlerin vergi dışı tutulması uygulaması kapsamında çalışanların gelirlerine 2027 yılında 1 trilyon 460 milyar lira katkı sağlanacağını kaydeden Yılmaz, enerji destekleri ve ücret istisnaları da dahil edildiğinde sosyal harcamalara ayrılan toplam kaynağın 3 trilyon 406 milyar liraya ulaşacağını bildirdi.
Tarımı stratejik bir sektör olarak değerlendirdiklerini belirten Yılmaz, 2027 bütçesinde tarım sektörü için toplam 1 trilyon 305 milyar lira kaynak ayrılacağını açıkladı.
Bu kapsamda tarım sektörü vergi harcamaları için 342 milyar lira, tarımsal kredi desteği için 325 milyar lira, yatırım ödenekleri için 268 milyar lira ve tarımsal destek programları için 235 milyar lira kaynak öngörüldü.
Tarımsal kamu iktisadi teşebbüslerinin finansmanı, müdahale alımları ve ihracat destekleri için de 135 milyar lira ayrılacak.
Çiftçilerin mazot maliyetinin yüzde 50'sinin, gübre maliyetinin ise yüzde 25'inin karşılandığını belirten Yılmaz, tarımsal kredilerde faiz giderlerinin ortalama yüzde 70'inin Hazine tarafından üstlenildiğini ifade etti.
Yatırım, istihdam, üretim ve ihracat odaklı büyüme stratejisinin sürdürüleceğini belirten Yılmaz, tarımsal kredi sübvansiyonları hariç reel sektör destekleri için 658 milyar lira ödenek ayrılacağını bildirdi.
Bu kapsamda Sosyal Güvenlik Kurumu işveren prim desteği ödemeleri için 351 milyar lira, Halk Bankası esnaf kredileri sübvansiyon desteği için 92 milyar lira, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının teşvik ödemeleri için 73 milyar lira ve ihracat destekleri için 65 milyar lira kaynak ayrılması planlanıyor.
Deprem hasarlarının giderilmesi ve afetlere karşı dayanıklılığın artırılması amacıyla 2027 bütçesinde 769 milyar lira ödenek öngörüldü.
Savunma sanayisinde dışa bağımlılığın azaltılmasının hedeflendiğini belirten Yılmaz, Milli Savunma Bakanlığı bütçesinde silah, mühimmat, silah sistemleri ve diğer savunma araçlarının alımına yönelik ödeneklerin yüzde 229 artırıldığını açıkladı.
Diğer savunma harcamalarıyla birlikte savunma için 2 trilyon 206 milyar lira, iç güvenlik için 1 trilyon 248 milyar lira olmak üzere savunma ve güvenlik sektörüne toplam 3 trilyon 454 milyar lira kaynak ayrılacağını bildirdi.
Belediyeler ve il özel idarelerine ayrılan toplam kaynağın 2 trilyon 384 milyar liraya çıkarılacağını belirten Yılmaz, bu tutarın bütçe içindeki payının 2002'deki yüzde 4 seviyesinden 2027'de yüzde 8,7'ye yükseleceğini ifade etti.
Sulama projelerinden demiryollarına, deniz yolu yatırımlarından enerji arama faaliyetlerine ve madencilik projelerine kadar birçok alanda yatırımların sürdürüleceğini belirten Yılmaz, 2027 bütçesinde yatırımlara ayrılan kaynağın 2 trilyon 849 milyar liraya çıkarılacağını kaydetti.
Bu tutarın toplam bütçenin yüzde 10,4'üne karşılık geldiğini bildiren Yılmaz, yatırım harcamalarının sürdürüleceğini ifade etti.
Yılmaz, 2027 yılı bütçe teklifine ilişkin daha ayrıntılı bilgileri gelecek hafta Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonunda yapacağı sunumda paylaşacak.
