1475 Sayılı Eski İş Kanunu’nun yürürlükte bulunan 14’üncü maddesi uyarınca, yaş dışındaki emeklilik koşullarını yerine getirenler, bu durumu Sosyal Güvenlik Kurumundan aldıkları yazı ile belgelemeleri halinde çalıştıkları iş yerinden kıdem tazminatı almaya hak kazanırlar. Yaş dışındaki asgari emeklilik koşulu 8 Eylül 1999 tarihinden önce ilk defa sigortalı çalışmaya başlayanlar için 3600 gün, 8 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 tarihleri arasında başlayanlar için 25 yıl sigortalılık süresi ve 4500 prim günü, bu tarihten sonra başlayanlar için de 5400 gündür. Ancak, ilk defa sigortalı çalışmaya 1 Mayıs 2008 – 31 Aralık 2008 tarihinde başlayanlar için bu süre 4600 gün, sonraki yıllarda da her yıl 100 gün artmak suretiyle 5400 güne çıkartılır.
Siz ilk defa çalışmaya 2009 yılında başladığınıza göre, 4700 prim gününe tabisiniz. Bu koşulu sağladığınız için SGK’dan kıdem tazminatı almış bulunuyorsunuz.
SGK’dan alınan yazıyla kıdem tazminatı alabilmek için işçinin, iş akdini sona erdirmesi gerekir. Kıdem tazminatı kesinlikle çalışırken ödenmez. İş akdini sona erdirirken, SGK’dan alınan kıdem tazminatı almaya hak kazanıldığına dair yazıya mutlaka atıfta bulunularak kıdem tazminatı talep edilmelidir.
Bu arada, altını çizmem gereken bir husus var. SGK yazısı almadan önce işten ayrılanlar haklarını kaybederler. Bu nedenle önce SGK’dan yazı alınıp sonra bu yazıyı ekte sunarak iş akdi feshedilmelidir.
Bu yapılan sadece bir kıdem tazminatı talebi değil, aynı zamanda iş akdinin feshi durumudur. İşverenin bunu görmezden gelmesi mümkün değildir. Daha önce aldığınız SGK yazısının bir örneği veya tarih / sayısı bulunuyorsa noterden ihtar çekebilirsiniz.
İşveren ile güven sorunu bulunan kişiler, kıdem tazminatı yazısının işveren tarafından inkâr edilme riskine karşılık, iş akdinin feshini noter üzerinden gerçekleştirip SGK’dan aldığı yazıyla birlikte noter aracılığıyla gönderebilirler.
İşveren bu yazıya rağmen kıdem tazminatı ödemeye yanaşmazsa dava açmaktan başka çare yoktur.
Çocuk için aile yardımı ödeneği verilmeyecek haller 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 206’ncı maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, aşağıdaki hallerde çocuklar için aile yardımı ödeneği verilmez:
25 yaşını dolduran çocuklar (25 yaşını bitirdiği halde evlenmemiş kız çocukları ile çalışamayacak derecede malullükleri resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edilenler için süresiz olarak ödeneğin verilmesine devam olunur),
Kendileri hesabına ticaret yapan veya gerçek veya tüzel kişiler yanında her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışan çocuklar (Öğrenim yapmakta iken tatil devresinde çalışanlar hariç),
Burs alan veya Devletçe okutulan çocuklar.
Kanunun 202’nci maddesinin ikinci fıkrasında ise “Bu yardım, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için 1500, çocuklarından her biri için de 250 gösterge rakamının…” ifadesi yer almaktadır. Bu fıkradaki herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almama kuralı eş için düzenlenmiştir. Yetim aylığı alan çocuğu bağlamamaktadır.
Nitekim, Hazine ve Maliye Bakanlığının 88 Sayılı Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinde “…T.C. Emekli Sandığınca yetim aylığı bağlanan … çocuklar için de aile yardımı ödeneği verilmesine devam olunacaktır” hükmü yer almaktadır.
Tebliğde Emekli Sandığı ifadesinin yer almasının, diğer sosyal güvenlik kurumlarından yetim aylığı bağlanan çocuklar için aile yardımı ödenmesinde engel teşkil etmeyeceğini değerlendiriyorum.
Annenizin toplam 3.255 prim günü bulunduğu anlaşılıyor. İlk defa sigortalı çalışmaya 2008’den sonra başladığı için 5400 prim günüyle emekli olabilir. Prim günlerini 5400’e tamamlamak için 2.145 güne ihtiyacı bulunuyor. Eksik günlerin primini topluca ödeme şansı bulunmamaktadır.
Eksik günleri sadece isteğe bağlı sigorta ile tamamlayabilir. İsteğe bağlı sigorta ile tamamladığı tarihte emekli aylığı bağlatabilir. İsteğe bağlı sigorta için brüt asgari ücretin yüzde 33’ü oranında prim ödenir. 2026 yılı için prim tutarı günlük 363,33 TL, aylık 10.899,90 TL’dir .
