Türkiye'de 15 yaş ve üzeri nüfusta tütün ürünü kullanım oranı 2025'te erkeklerde yüzde 46, kadınlarda yüzde 20,6 olarak hesaplandı. Kadınlarda kullanım oranı 2008'den 2025'e yüzde 15,2'den yüzde 20,6'ya yükseldi.
Sağlık Bakanlığı verileri ile Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 2025 Türkiye Sağlık Araştırması sonuçlarından derlenen bilgilere göre, aynı dönemde toplam tütün kullanım oranı yüzde 31,2'den yüzde 33,2'ye çıktı. Erkeklerde ise oran yüzde 47,9'dan yüzde 46'ya geriledi.
Erkeklerde tütün kullanım oranı 2012'de yüzde 41,5, 2014'te ise yüzde 47,4 olarak kaydedildi. Kadınlarda 17 yıllık dönemdeki artış yüzde 35 olarak hesaplandı.
Tütün kullanımının dünyadaki kronik hastalıkların yaklaşık yüzde 25'inden ve akciğer kanserlerinin yüzde 90'ından sorumlu olduğu belirtildi. Dünyada her yıl 7 milyon kişinin tütün nedeniyle hayatını kaybettiği, bu ölümlerin 1,6 milyonunun pasif etkilenimden kaynaklandığı aktarıldı.
Türkiye'de ise her yıl yaklaşık 125 bin kişinin tütün nedeniyle hayatını kaybettiği bildirildi. Bu sayının 25 bininin pasif etkilenim kaynaklı olduğu kaydedildi.
2024 verilerine göre tüm ölümlerin yüzde 67,3'ü sigarayla doğrudan ilişkili dolaşım, tümör ve solunum sistemi hastalıklarından kaynaklandı. Türkiye'nin erkeklerde akciğer kanseri sıklığı ve buna bağlı ölümlerde dünyada ilk sırada yer aldığı belirtildi.
Tütün dumanına maruz kalmanın tütün ürünü kullananların yanı sıra aynı ortamı paylaşan çocukları, gençleri, aileleri ve çalışanları da etkilediği bildirildi. Maruziyetin kalp ve damar hastalıkları, solunum sistemi hastalıkları ve akciğer kanseri başta olmak üzere sağlık sorunlarıyla ilişkilendirildiği aktarıldı.
Tütünle Mücadele Timleri ile Mobil Sigara Bırakma Poliklinikleri tüm il ve ilçelerde faaliyet gösteriyor. Çalışmalar kapsamında farkındalık oluşturulması ve sigarayı bırakmak isteyen vatandaşların hekimlerle buluşturulması amaçlanıyor.
1 Eylül 2025'ten itibaren oluşturulan timlerin bugüne kadar 1 milyondan fazla vatandaşa ulaştığı bildirildi. Vatandaşlara tütün dumanından pasif etkilenim konusunda bilgilendirme yapılırken, sigarayı bırakmak isteyenlere Mobil Sigara Bırakma Polikliniklerinde danışmanlık hizmeti sunuldu.
Dumansız Hava Sahası kapsamında rehberlik, bilgilendirme, farkındalık ve denetim çalışmaları da sürdürülüyor. İller arası işbirliğinin artırılması amacıyla çapraz denetimlerin başlatıldığı, vatandaşlardan gelen bildirimlerin tütün denetim ekiplerince değerlendirildiği belirtildi.
2024-2028 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı kapsamında çocuk ve gençlerin tütün ürünlerinden korunması ile ürünlere ulaşabilirliğinin engellenmesine yönelik çalışmalar yürütülüyor. Öğrenci, öğretmen ve velilere yönelik koruyucu ve önleyici eğitimler düzenleniyor.
Bu çalışmalar Milli Eğitim Bakanlığı, Türkiye Yeşilay Cemiyeti, Sağlık Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu (YÖK), üniversiteler ile Gençlik ve Spor Bakanlığı işbirliğinde gerçekleştiriliyor. Üniversitelerde ise ulusal düzeyde Dumansız Kampüs uygulamasının hayata geçirilmesi için kriter seti, uygulama esasları ve rehber hazırlandı.
Uygulama kapsamında üniversite kampüslerinde sigara bırakma hizmetlerinin sunulması, kapalı ve açık alanlarda tütün ürünü kullanım alanlarının sınırlandırılması ve tütün ürünlerinin görünürlüğünün önlenmesi amaçlanıyor. Çalışmaların gençlerin tütün ürünlerinden korunmasına yönelik uygulamaları güçlendirmesi hedefleniyor.
