Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin vizyonu ve himayelerinde çalışmalarını sürdüren Sıfır Atık Vakfı tarafından Türkiye genelinde yürütülen “Türkiye Sıfır Atık, Çevre ve İklim Değişikliği Çalıştayları” kapsamında gerçekleştirilen Mersin Sıfır Atık Çalıştayı, sonuç konferansıyla birlikte önemli bir aşamayı tamamladı.
Mersin Valiliği himayesinde; Mersin Büyükşehir Belediyesi, Mersin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Mersin İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Mersin Üniversitesi iş birliğiyle yürütülen Mersin Sıfır Atık Çalıştayı sürecinde elde edilen çıktılardan oluşan Mersin Sıfır Atık Hedef Belgesi, Mersin Sıfır Atık Çalıştayı Sonuç Konferansı'nda kamuoyuyla paylaşıldı.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın teşrifleriyle gerçekleşen konferansta; Mersin Valisi Atilla Toros, Vakıfbank Genel Müdürü Osman Arslan ve Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş da hitaplarda bulundu.
Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, İstanbul ve diğer illerde yaşanan sel felaketine değinerek, “Başta İstanbul olmak üzere birçok ilimizde yaşanan sel baskınlarında hayatını kaybedenlere Allah'tan rahmet, yakınlarına ve milletimize başsağlığı, yaralılarımıza ve zarar gören vatandaşlarımıza geçmiş olsun dileklerimi iletiyorum. Yaşadıklarımız bir kez daha gösteriyor ki iklim değişikliği artık uzak bir tehdit değil, kapımızdaki gerçektir. Aşırı yağışlar ve seller, bu değişimin en çarpıcı göstergelerinden biridir. Bu krize karşı en güçlü cevabı sahadan, şehirlerimizden vermeliyiz. Bu yüzden Sıfır Atık Çalıştaylarıyla 81 ilimizi tek tek dolaşıyoruz” dedi.
Geçen Ağustos ayında Türkiye Plastik Atık Çalıştayı için yine Mersin'de bulunduklarını
belirten Ağırbaş, “Akdeniz'de yaşanan plastik kirliliğiyle ilgili valiliğimizin himayesinde tüm
paydaşlarla aynı masa etrafında buluştuk. Akdeniz'deki plastik kirliliği dünyanın da
gündeminde; çünkü plastik sınır tanımıyor. 17 bakanlığımızı Türkiye Plastik Atık
Çalıştayı'nda buluşturduk. Şimdi ikinci adımı atıyoruz: Akdeniz'e kıyısı olan 22 ülkeyle
birlikte, bu ortak denizi koruyacak bir eylem planı hazırlıyoruz” diye konuştu.
Emine Erdoğan'ın 9 yıl önce başlattığı Sıfır Atık Hareketi ile geri kazanım oranının yüzde 13'ten yüzde 37,5'e çıktığını; geri kazanım tesisi sayısının ise on yılda 868'den 3 bine çıktığını söyleyen Ağırbaş, “Kıyılarımıza ulaşan mikroplastiği kaynağında durduracağız. Sera plastiği, budama ve hasat atıkları artık çöp olmayacak; ekonomiye kazandırılacak. Valiliğimiz ve kaymakamlıklarımız, her üç ayda bir ilerlemeyi değerlendirecek. Bugün açıklanan Mersin İl Sıfır Atık Hedef Belgesi rafa kalkmayacak. Sayın Bakanımızın bugün aramızda olmanız bizim için çok anlamlı. Sıfır atık evde başlar. Dönüşümün ilkokulu ailedir. İncelenen hamile 62 annenin plasentasının tamamında mikroplastik bulundu. Konu artık henüz doğmamış çocuklarımızı da ilgilendiriyor. Bakanlığımızla 81 ilimizde Kadın Sıfır Atık Elçileri projesini başlattık; 1 milyon kadına ulaşacağız. Bir anneye ulaştığımızda bir haneye, bir haneye ulaştığımızda bir mahalleye ulaşıyoruz” ifadelerini kullandı.
Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleşecek COP31 ile iklim diplomasisinin masasında artık Türkiye'nin ev sahibi olduğu vurgulayan Ağırbaş, şöyle devam etti:
“Bu tarihi ev sahipliğinin arkasında, Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanımız ve COP31 Başkanımız Sayın Murat Kurum'un yürüttüğü güçlü bir iklim diplomasisi var. Vakıf olarak bu süreçte yakın bir iş birliği içindeyiz. 31 yıldır bu toplantılar yapılıyor, 70'ten fazla karar alınmış ama sahada uygulanan karar sayısı bir elin parmaklarını geçmiyor. Ancak biz COP31'in uygulama COP'u olmasını istiyoruz. Mersin'in bugün ilan ettiği hedefler, Antalya'da dünyaya göstereceğimiz en somut cevaplardan biri olacak. Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin her fırsatta hatırlattığı gibi: Dünya ortak evimizdir."
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Mersin'de olmaktan büyük bir mutluluk duyduğunu ifade ederek, “Bugün Mersin geleceğine dair çok büyük bir adım atıyor. Bugün açıklanan İl Sıfır Atık Hedef Belgesi ile bu yolculuk somut bir yol haritasına dönüştü. Hedefler Mersin'in geleceğini şekillendirecek. Aynı zamanda yerelden ulusala büyük bir dönüşümün parçası olacak Mersin'in 7 stratejik hedefini gördük. Doğa bizim geleceğimiz. Yaşadığımız afetler insan eliyle doğaya dokunduğumuzda nelerin başımıza geleceğini gösteriyor. Bugün harekete geçmeliyiz ve inşallah o hareketin başlangıcı Mersin'de olacak” dedi.
Açıklanan hedeflerden ikisinin kendileri için ayrıca önemli olduğunu belirten Bakan Göktaş,
şöyle devam etti:
“İlki toplumun her kesiminde sıfır atığı kalıcı bir hayat alışkanlığı haline dönüştürmek. Evde görülen, evde benimsenen bir değerdir bir eşyaya ikinci bir hayat vermek. Biz sıfır atığı bir aile politikası olarak da görüyoruz. İkincisi şehri dayanıklı hale getirme hedefi. Her ilçede her mahallede desteğe en çok kimin ihtiyaç duyacağını önceden belirlemek o kapıya önceden ulaşılmasını sağlar. Bakanlık olarak iklim değişikliğine karşı alınan her tedbiri insana yapılmış bir yatırım olarak görüyoruz. Bu hedeflere çalışmalarımızla destek veriyoruz. Sıfır atık bilincini evlerin içine taşıyoruz. 81 şehrimizde birer Kadın Sıfır Atık Elçisi belirleyeceğiz. 1 milyon kadına ulaşmayı hedefliyoruz.
Bakanlık olarak Sıfır Atık Vizyonu'nu daha fazla haneye ulaştırmak için çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Güçlü aile yapımızı korumaya devam edeceğiz. Tüm bu çalışmalarımız daha büyük bir vizyonun parçası. Bu vizyon Sıfır Atık Hareketi'dir. Bu hareketin sesi önümüzdeki ay Antalya'da tüm dünyaya ulaşacak. Ülkemiz COP31'e ev sahipliği yapacak. Ortak bir çocuk bildirgesi açıklanacak. Çocuk Hakları Komitelerimizin önerileri dünya ile buluşacak.”
Mersin Valisi Atilla Toros ise, Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin öncülüğündeki Sıfır Atık Hareketi'nin bugün küresel bir çevre seferberliğine dönüştüğünü belirterek, “Bu anlayış ilimizde yürüttüğümüz çalışmalarda da önemli bir yer almıştır. Ülkemizin kalkınmasına güç katar Mersin. Bu şehrin her köşesinde ayrı bir değer saklıdır. Bu miras bizlere büyük bir sorumluluk yüklemektedir; Bu eşsiz doğayı korumak, Mersin'in tüm güzelliklerini yarınlara taşımak. Mersin'deki sıfır atık çalışmalarının temelinde bu sorumluluk ve kararlılık vardır”dedi.
Sürdürülebilir kalkınma hedefleri ve çevrenin korunmasına katkı sunmak için tüm imkanların seferber edildiğini belirten Vali Toros, “Sıfır Atık Vakfımızın öncü yaklaşımıyla ilimizde önemli bir adım attık. 12 Mayıs'ta güçlü bir iş birliği ile kapsamlı çalıştay gerçekleştirdik. Önümüzde daha büyük bir görev var. Bu hedefleri hayata geçirmek ve alınan kararları somut sonuçlara dönüştürmek” diye konuştu.
Vakıfbank Genel Müdürü Osman Arslan, Mersin'de önemli bir çalışmanın sonuçlarını paylaşmanın mutluluğunu yaşadıklarını belirterek, “15 tematik masadaki çalışmaların bugün ortak hedeflere dönüşmesini kıymetli bulmaktayız. Önümüzdeki hedefimiz ihtiyaçları uygulanabilir projelere dönüştürmek ve bunları doğru finansmanla buluşturmak olacaktır. Sıfır Atık ve Döngüsel Ekonomi Finansman Paketi bunlardan birisidir. Bu paketle yeniden üretimden yeni iş modellerine kadar uzanan sermaye ihtiyaçlarını desteklemekteyiz. Toplam 10 milyar TL'lik finansmanla, hedefimizde 500 işletme bulunmaktadır. Güzel bir talep var. Elbette bu paketle sınırlı kalmayacağız” dedi.
Arslan, döngüsel ekonominin ekonomik boyutunun da en az çevresel boyutu kadar önemli olduğunu belirterek, “Her yıl yaşanan kayıp, üretilen mal ve hizmetlerin 5'te 1'ine denk gelmektedir. Dünyanın en büyük ekonomisi ABD'nin 30 trilyon dolar üretimi olduğunu, Çin'in 20 trilyon dolar üretimi olduğunu düşününce yıllık 25 trilyon dolarlık ekonomik atığın ne kadar büyük olduğunu görülüyor” diye konuştu.
Mersin Sıfır Atık Çalıştayı sürecinde elde edilen çıktılar doğrultusunda hazırlanan Mersin
Sıfır Atık Hedef Belgesi, Sonuç Konferansı'nda kamuoyuna sunuldu. Belge kapsamında
Mersin'in sıfır atık ve çevre yönetimi yaklaşımını birlikte oluşturan 7 stratejik hedef ortaya
konuldu.
Mersin'in geliştirilmesi gereken yönleri arasında; kaynağında ayrı toplamanın yaygınlaştırılması, ilçe belediyelerinin toplama ve ayrıştırma altyapılarının güçlendirilmesi, atık oluşumunun azaltılması, kaynağında ayrı biriktirme alışkanlığının yaygınlaştırılması, tarımsal plastikler başta olmak üzere hayvansal, sera, budama ve hasat atıklarının ayrı toplanması, uygun yöntemlerle değerlendirilmesi ve ekonomiye kazandırılması, nehirler ve drenaj kanalları ile kıyılara ulaşan karasal kaynaklı kirliliğin ve mikroplastiklerin kaynağında önlenmesi ve düzenli olarak izlenmesi gibi maddeler bulunuyor.
Mersin'in çevresel dönüşüm ve sıfır atık yol haritası kapsamında ise şu 7 stratejik hedef kamuoyuna açıklandı:
1. Karasal kaynaklı kirliliğin ve mikroplastik taşınımının kontrol altına alınması:
Mersin kıyılarında görülen mikroplastik kirliliğinin kaynağında önlenmesi ve başta nehirler ile drenaj kanalları olmak üzere kritik noktalarda düzenli izleme yapılması hedefleniyor.
2. Sıfır Atık Yönetim Sisteminin il genelinde etkin biçimde uygulanmasına yönelik takip
mekanizması oluşturulması:
Sıfır atık yönetim sisteminin geliştirilmesi amacıyla Valilik ve Kaymakamlıklar koordinasyonunda düzenli bir izleme ve değerlendirme mekanizması oluşturulması, üçer aylık dönemlerde gerçekleşen, eksik kalan çalışmaların takip edilmesi amaçlanıyor.
3. İsrafın azaltılması ve toplumda kalıcı davranış değişikliğinin sağlanması:
İsrafın önlenmesi, kaynağında ayrı toplama, yeniden kullanım ve geri kazanım konularında sürekli ve ölçülebilir farkındalık çalışmaları yürütülmesi; eğitim, iletişim ve saha uygulamaları yoluyla vatandaşların sıfır atık sistemine katılımını ve doğru atık yönetimi alışkanlıklarının artırılması hedefleniyor.
4. Atık işleme altyapısının çevreye uyumlu hale getirilmesi:
Ambalaj ve diğer geri kazanılabilir atıkların kaynağında ayrı toplanmasının yaygınlaştırılması; özellikle ilçe belediyelerinin toplama, taşıma ve ayrıştırma altyapılarının geliştirilmesi ve sıfır atık uygulamalarının sahada etkin biçimde uygulanması hedefleniyor.
5. Afet ve iklim risklerine karşı yerel dayanıklılığın güçlendirilmesi:
İklim değişikliğiyle birlikte aşırı yağış, sel ve taşkın, sıcak hava dalgaları, kuraklık ve orman yangınları gibi risklerin Mersin'de daha etkin yönetilmesi için, mevcut afet planları ve kurumların görev alanları esas alınarak ilçe bazında öncelikli risk alanlarının belirlenmesi ve bu alanlara yönelik somut önleyici tedbirlerin uygulanması ve izlenmesi hedefleniyor.
6. Doğal, hassas ve kültürel varlıkların atık baskısından korunması:
Başta Göksu Deltası olmak üzere sulak alanlar, kıyı ekosistemleri, doğal yaşam alanları ve kültürel varlıklarımızın atık ve kirlilik baskısından korunmasına, izleme ve koruyucu tedbirlerin geliştirilmesine yönelik kurumlar arası çalışmaların güçlendirilmesi amaçlanıyor.
7. Tarımsal atıkların ekonomiye kazandırılması ve tarımsal kaynaklı çevre kirliliğinin azaltılması:
Tarımsal plastikler, gübre ve hayvansal atıklar, budama ve hasat artıkları ile sera atıklarının ayrı toplanması, uygun yöntemlerle değerlendirilmesi ve yeniden ekonomiye kazandırılmasına yönelik toplama, işleme ve geri kazanım altyapısının oluşturulması amaçlanıyor.
Bu kapsamda Mersin'de kirliliğin kaynağında önlenmesi, sıfır atık yönetim sisteminin güçlendirilmesi, israfın azaltılması, geri kazanım altyapısının geliştirilmesi, iklim ve afet risklerine karşı dayanıklılığın artırılması, doğal ve kültürel varlıkların korunması ve tarımsal atıkların ekonomiye kazandırılması için çalışmaların sürdürülmesi hedefleniyor.
