MEB’in yeni sınav sistemi tartışma yarattı: Öğretmenler için performans baskısı mı geliyor?

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından uygulamaya alınan Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) kapsamında ilk sınavlar 3 Kasım 2026'da başladı. Ortaokul ve lise öğrencilerinin katıldığı sınavlarda her soruya verilen puan ayrı ayrı kaydedilecek. Uygulama, öğretmenlerin performansının değerlendirilmesine ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi.

13 Kasım 2026 tarihine kadar devam edecek sınavlarda öğrencilerin toplam notları ve soru bazındaki başarıları e-Okul sistemine işlenecek. Bakanlık, sınav sonuçlarında ortaya çıkabilecek sorunlara müdahale edilerek gerekli işlemlerin yapılacağını açıkladı.

Bu açıklamanın ardından sonuçların hangi amaçlarla değerlendirileceği tartışılmaya başlandı. Eğitim çevrelerinde, verilerin okulların eksikliklerini belirlemek yerine öğretmenlerin ve yöneticilerin performansını ölçmek amacıyla kullanılabileceğine ilişkin endişeler dile getiriliyor.

Yeni sistemle birlikte öğrencilerin her sorudan aldığı puan kayıt altına alınacak. Böylece öğrencilerin hangi sorularda başarılı olduğu ve hangi alanlarda eksiklik yaşadığı ayrı ayrı görülebilecek.

Ancak sınav sonuçlarının değerlendirilme biçimine yönelik eleştiriler bulunuyor. Özellikle düşük puanların doğrudan öğretmenlerin başarısıyla ilişkilendirilmesi ihtimali tartışılıyor.

Eleştirilerde, öğrenci başarısını etkileyen koşulların yalnızca sınav sonuçları üzerinden değerlendirilemeyeceği vurgulanıyor. Ailelerin ekonomik durumu, öğrencilerin yaşadığı çevre, okulların fiziki imkânları ve eğitim materyallerine erişim düzeyi bu etkenler arasında gösteriliyor.

Destekleyici eğitim olanaklarının da akademik başarı üzerinde etkili olduğu ifade ediliyor. Sosyal ve ekonomik koşullar dikkate alınmadan yapılacak okul veya öğretmen karşılaştırmalarının mevcut eşitsizlikleri göz ardı edebileceği belirtiliyor.

Tartışmaların bir diğer boyutunu ise öğrenme eksikliklerinden kimin sorumlu tutulacağı oluşturuyor. Sınav sonuçlarının öğretmenler ve okul yönetimleri üzerinde performans baskısına dönüşebileceği yönündeki eleştiriler gündemde yer alıyor.

OYSS kapsamında sınav uygulama ve değerlendirme işlemlerini ilgili dersin öğretmeni gerçekleştirecek. Sınavın yapıldığı ders saatinde sınıfta bulunan öğretmen uygulamadan sorumlu olacak.

Sınav kâğıtlarını da dersin öğretmeni değerlendirecek. Öğretmenler, öğrencilerin yalnızca toplam sınav notlarını değil, her sorudan aldıkları puanları da e-Okul sistemine kaydedecek.

Veri girişinde sınav kâğıdındaki soru sırası esas alınacak. Öğrencilerin sınava katılım bilgileri de aynı sistem üzerinden işlenecek.

Bu uygulamayla öğrencilerin genel sınav puanlarının yanı sıra sorulara verdikleri yanıtların puan karşılıkları da kayıt altında tutulacak.

Sınavların hazırlanmasında MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan konu ve soru dağılım tabloları kullanılacak.

Okullardaki ilgili branş öğretmenlerinden oluşan alan zümresi, okul için uygun sınav senaryosunu belirleyecek. Seçilen senaryo sınav tarihinden önce öğrencilere açıklanacak.

Her sınavda toplam 10 soru yer alacak. Bunların 8'i Bakanlığın soru havuzundan seçilirken 2'si öğretmenler tarafından hazırlanacak.

Öğretmenler, belirlenen senaryodaki iki öğrenme çıktısına yönelik birer açık uçlu soru oluşturacak. Soru havuzundan alınan sorular ise sınav tarihinden 4 gün önce öğretmenlerin erişimine açılacak.

İlgili dersin öğretmenleri, havuzdan gelen soruların en fazla ikisini değiştirebilecek. Soruların kolay, orta ve zor şeklindeki güçlük düzeyleri ile puan değerleri öğretmenler tarafından belirlenecek.

Sınavların toplam puanı 100 olacak. Bakanlık, ilk sınavlar öncesinde havuza yaklaşık 8 bin soru eklenmesini ve sonraki her sınav döneminde yaklaşık aynı sayıda yeni soru aktarılmasını hedefliyor.

Ortak Yazılı Sınav Sistemi, ortaokul ve lise düzeyindeki belirli sınıfları kapsıyor. Liselere Geçiş Sistemi (LGS) ve Yükseköğretim Kurumları Sınavı'na (YKS) hazırlanan öğrenciler ise uygulamanın dışında tutuluyor.

Ortak sınavlar, ilgili dönemin yazılı sınavı olarak değerlendirilecek. Öğrencilerin bu sınavlardan aldıkları notlar ders puanlarının hesaplanmasında kullanılacak.

Her ortak yazılı sınav için 40 dakika süre ayrılacak. Sınavların hangi ders saatinde yapılacağı ise günlük sınav sayısına göre belirlenecek.

Bir günde tek sınav uygulanması durumunda sınav 2. ders saatinde gerçekleştirilecek. Aynı gün iki sınav yapılırsa 2. ve 4. ders saatleri kullanılacak.

Okul müdürlükleri, ihtiyaç duyulması halinde sınav saatlerinde değişiklik yapabilecek. Düzenlemeye göre 10 Kasım 2026 tarihinde gerçekleştirilecek okul geneli ortak yazılı sınavlar da 4. ders saatinde uygulanabilecek.