Türkiye 1 Ocak 2012 tarihinden geçerli olmak üzere herkesi kapsayacak şekilde genel sağlık sigortası (GSS) uygulamaya başladı. İşçi, memur veya esnaf statüsünde sigortalı olarak çalışmakta olanlar ile isteğe bağlı sigorta primi ödeyenlerden kesilen sigorta priminin 12,5 puanı GSS priminden oluşuyor. Geri kalan kişiler de zorunlu GSS kapsamında yer alıyorlar. Zorunlu GSS kapsamında yer alıp yaşadıkları hanede kişi başına gelir asgari ücretin 3’te 1’inden az olanlardan prim alınmıyor.
Sigortalı herhangi bir işte çalışmayan, bakmakla yükümlü olunan sıfatıyla eşi veya anne babası üzerinden sağlık hizmeti almayan kişilerin zorunlu olarak genel sağlık sigortası primini kendisi ödemesi gerekiyor. Bu şekilde ödenmesi gereken aylık prim tutarı brüt asgari ücretin yüzde 6’sı oranındadır. Primini kendisi ödeyenler için 2026 yılında aylık GSS prim tutarı 1.981,80 TL’dir. Aslında bu oran geçen yıla kadar yüzde 3 olarak uygulanıyordu. Geçen yıl aralık ayından başlayarak prim oranı asgari ücretin yüzde 6’sına çıkartıldı.
2022 yılından beri her yıl çıkartılan kanunlarla on yılı doldurmuş GSS prim borçları siliniyor. Önümüzdeki günlerde TBMM’ye sunulması beklenen kanun teklifiyle de 1 Ocak 2017 tarihinden öncesine ait GSS prim borçları ile gecikme cezası ve gecikme zammı gibi feri alacakların tamamı silinecek. Daha önce 2016 yılı GSS prim borcunun bir kısmını ödemiş olanlara ise prim iadesi yapılmayacak.
Geçmiş yıllarda çıkartılan borçların yeniden yapılandırılmasına ilişkin kanunlarda GSS prim borçları için önemli ödeme kolaylığı sağlandı. Yıllık enflasyon bazı yıllarda yüzde 65’e kadar çıkmasına rağmen, GSS prim borcunun anaparasını ödeyenlerin, tutarına bakılmaksızın gecikme faiz ve cezalarının tamamı silindi. GSS prim borçları, bu yıl vergi ve prim borçları için getirilen tecil kolaylığı kapsamının dışında bırakıldı.
Önceki yıllarda her yıl çıkartılan kanunlarla 2012 – 2015 yıllarına ait prim borçları silinmiş bulunuyor. Yeni kanunla da GSS primini kendisi ödeyenlerin 2016 yılına ait prim borçlarının tamamı silinecek. Bir tür gelenek oluştuğu için 2017 ve sonraki yıllara ait prim borçlarının da on yılı tamamladıkça silinmesi bekleniyor.
2015 yılına kadar Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) prim borcu bulunan BAĞ-KUR’lular ile GSS prim borcu olanlar SGK üzerinden sağlık hizmeti alamıyorlardı. Hastaneye gittiklerinde ya borcu ödemeleri gerekiyor ya da hizmet alamadan dönüyorlardı.
2015 yılından itibaren her yıl yapılan düzenlemelerle primini kendisi ödemekle yükümlü olanların prim borcu bulunsa bile SGK üzerinden sağlık hizmeti almasına olanak sağlanıyor. Nitekim en son 7 Ocak 2026 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile prim borcu olanların sağlık hizmetinden yararlanma süresi 31 Aralık 2026 tarihine kadar uzatıldı.
SGK’ya prim borcu olmayanlar Sağlık Bakanlığına bağlı hastaneler ve devlete ait üniversite hastanelerinin yanı sıra SGK ile sözleşmesi bulunan özel hastane ve özel üniversite hastanelerinden de sağlık hizmeti alabiliyorlar. Prim borcu bulunanlar ise sadece Sağlık Bakanlığına bağlı hastaneler ile devlet üniversitelerine ait hastanelerden sağlık hizmeti alabiliyorlar.
2016 yılına ait GSS prim borçları 1 Ocak 2027 tarihinde silinecek. 2016 yılına ait prim borcu silinen kişiler, sonraki yıllara ait GSS veya BAĞ-KUR prim borçları yoksa 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren özel hastaneler ile özel üniversite hastanelerinden de SGK üzerinden sağlık hizmeti alabilecekler.
2016 yılına ait borcu silinmekle birlikte sonraki yıllara ait prim borcu ödenmemiş kişiler ise halen olduğu gibi sadece devlete ait hastanelerde sağlık hizmeti alabilecekler.
SGK verilerine göre, halen 9 milyon 503 bin 348 kişi GSS kapsamında yer alıyor. Bunlardan 2 milyon 51 bin 75 kişi, primini kendisi ödemek zorunda olan kişilerden oluşuyor. Geri kalan 7,4 milyon kişinin primi ise yaşadıkları hanede kişi başına gelir asgari ücretin 3’te 1’inden az olduğu için devlet tarafından karşılanıyor.
Her yağmurdan sonra gözümüz baraj doluluk oranlarına gidiyor. Ama gökten düşen her 100 damladan sadece 22'sini kullanabiliyoruz. Peki geri kalanı nereye gidiyor?
