Brezilya Lideri Lula’dan Hürriyet’e özel açıklamalar… Burası bir dönüm noktası

81 yaşında dördüncü kez devlet başkanlığına seçilen Lula, COP31 kapsamında bulunduğu Antalya’da Hürriyet’e verdiği özel röportajında, “Dünya değişti, BM reforme edilmeli” diyerek, Türkiye ve Brezilya’nın küresel karar alma mekanizmalarında daha fazla söz sahibi olması gerektiğine de vurgu yaptı ve şunları söyledi:

ERDOĞAN İLE SIK SIK TEMASTAYIM

 Brezilya ile Türkiye arasındaki stratejik ortaklığı bir üst seviyeye taşımayı nasıl öngörüyorsunuz?

Brezilya ve Türkiye, uluslararası siyaset ve dünyanın karşı karşıya olduğu sorunlar konusunda benzer görüşlere sahip. Her iki ülke de çok taraflılığın savunucusu. Küresel çatışmalara gerçek çözümler üretmenin tek yolunun diyalog ve diplomasi olduğuna inanıyoruz. Ayrıca bu çatışmaların, özellikle gelişmekte olan ülkeler başta olmak üzere, küresel ekonomi üzerindeki etkilerinden endişe duyuyoruz. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile sık sık temas halindeyim. Üçüncü görev dönemimde kendisiyle dört kez görüştük ve iki kez telefonla konuştuk. 2024 yılında G20 Zirvesi için Rio de Janeiro’ya geldiğinde kendisini ağırlamaktan büyük memnuniyet duydum. Şimdi ise COP31 için Türkiye’ye geldim. Son görüşmemizde, bir Yüksek Düzeyli Stratejik Konsey kurulması konusunda karar aldık. Bu konsey, hükümetlerimiz arasında sürekli bir diyalog platformu sağlayacak ve ikinci görev dönemimde tesis ettiğimiz stratejik ortaklığı ilerletmemize yardımcı olacak. İşbirliğimizi geliştirmek için önemli bir potansiyel bulunuyor ve birbirimizi tamamlayan yönlerimizden daha iyi yararlanmamız gerekiyor. Bu Stratejik Konsey, fırsatları belirlememize ve ortaklığımızı derinleştirmemize yardımcı olacak.

TÜRKİYE HAVA SAVUNMA KAPASİTEMİZE KATKI SAĞLAYABİLİR

 Türkiye ile Brezilya arasında savunma sanayisinde yeni bir işbirliği döneminin başladığını söyleyebilir miyiz?

Dinamik ekonomilere, uluslararası arenada önemli bir ağırlık ve etkiye, ayrıca muazzam bir işbirliği potansiyeline sahibiz. Hem Türk hem de Brezilya halklarının yararına olacak şekilde keşfedebileceğimiz daha pek çok alan bulunduğuna inanıyorum. Özellikle önemli ilerleme kaydedebileceğimiz sektörlerden biri savunma sanayisi. Bunun her ülke için stratejik bir sektör olduğunu hepimiz biliyoruz. Brezilya ve Türkiye güçlü savunma sanayilerine sahip. Ayrıca artık işbirliğimizi kolaylaştıracak yürürlükte bir anlaşmamız bulunuyor. Somut olarak Türkiye, sınır gözetimi konusunda bize yardımcı olabilir ve hava savunma kapasitemize katkı sağlayabilir. Brezilya ise Embraer aracılığıyla KC-390 askeri nakliye uçağıyla önemli bir katkıda bulunabilir. Bunlar yalnızca birkaç örnek. Ortaklığımızın potansiyeli son derece büyük.

 İki ülke arasındaki ticaret hacmini artırmak için yeni hedefleriniz var mı? Türk şirketlerinin Brezilya’daki yatırımlarını artırmasını bekliyor musunuz?

Brezilya ile Türkiye arasındaki ikili ticaret son yıllarda büyüdü ancak gerçek potansiyelinin oldukça altında kalmaya devam ediyor. Türkiye’nin 86 milyon, Brezilya’nın ise 214 milyon nüfusu var. İkili ticaret hacmimizin yalnızca 5.6 milyar dolar olması hiçbir anlam ifade etmiyor. Bu nedenle ticaret akışımızı, katma değeri daha yüksek ürünleri de kapsayacak şekilde genişletmek ve çeşitlendirmek için çalışmamız gerekiyor. Gıda ürünleri ticaretini genişletmek istiyoruz. Türk halkının gıda güvenliğine katkıda bulunabilecek Brezilya’dan Türkiye’ye sığır eti ihracatı konusunda ilerlemeye hazırız. Ayrıca havacılık ve savunma ürünleri alanlarında da yeni fırsatlar yaratmak istiyoruz. İşinsanlarının inisiyatif alması, daha fazla diyalog kurması ve fırsatları belirlemesi büyük önem taşıyor.

COP31 ANTALYA BEKLENTİLERİ

 Antalya’daki zirveden hangi somut sonuçların çıkmasını bekliyorsunuz?

Brezilya Amazonları’nda düzenlenen COP30’da, benim “Gerçekler COP’u” olarak adlandırdığım zirveyi gerçekleştirdik. Bu zirve, tüm ülkelerin iklim krizinin gerektirdiği aciliyet doğrultusunda ortak hareket etme taahhüdünde bulunmaları için bir fırsattı. Artık söylemlerin ötesine geçerek etkili adımlar atma ve uzun süredir üzerinde konuştuğumuz konuları hayata geçirme taahhüdünde bulunmamız gerekiyordu. Çünkü bunu başaramazsak toplumlarımız yalnızca COP zirvelerine değil, genel olarak çok taraflılığa da olan inançlarını kaybedecek. COP31, çok taraflılık için yeni bir başlangıcı ve yeniden güç kazanmayı temsil ediyor. Geçtiğimiz yıl, çok taraflılık krizinin en kritik anına sahne oldu. Şimdi ise bir dönüm noktasındayız.

Bu çerçevede COP31; diyaloğa, kurallara ve bilime dayalı küresel bir düzen ile daha barışçıl ve adil bir dünya için yeniden umutların yeşereceği bir an olacak. Antalya’da insanlığın fosil yakıtlara bağımlılığını adil ve planlı bir şekilde sona erdirmesi, ormansızlaşmayı durdurup tersine çevirmesi ve bu hedeflere ulaşmak için gerekli kaynakları harekete geçirmesi amacıyla hazırlanan yol haritalarını dünyaya sunacağız. Ayrıca COP30’da başlattığımız yenilikçi bir mekanizma olan Tropikal Ormanlar İçin Sonsuza Dek Fonu’nun güçlendirilmesi için çalışacağız. Bağışlara dayanmak yerine yatırımları esas alan bu mekanizma hem katkı sağlayan ülkeleri hem de ormanlarını koruyan ülkeleri ödüllendirecek.

FİLİSTİN DEVLETİ KURULMALI

Gazze’de kalıcı barışın sağlanması için uluslararası toplum ne yapmalı? İsrail’e yönelik uluslararası baskının ve yaptırımların artırılması gerektiğini düşünüyor musunuz?

Öncelikle hem İsrail’in hem de Filistin’in var olma hakkına sahip olduğunu söylemek önemli. Bu nedenle bir Filistin devletinin kurulması için çalışmalı ve böylece diyaloğu zayıflatan, barışın önünde engel oluşturan asimetrik durumu düzeltmeliyiz. İsrail devletini kurma yetkisine sahip olan BM, 1967 sınırları temelinde bir Filistin devleti kurma yetkisine de sahip olmalıdır. İsraillilerin ve Filistinlilerin güvenlik içinde yaşayabilmesi için bu şarttır. Gazze’de tanık olduğumuz trajedi, yalnızca bunu durdurma gücüne sahip olanların harekete geçmemesi nedeniyle devam ediyor. BM Güvenlik Konseyi soykırımı önleyebilirdi ancak harekete geçmeyi başaramadı.

DÜNYA DEĞİŞTİ BM REFORME EDİLMELİ

BM Güvenlik Konseyi’nin mevcut yapısı bugünün dünyasını yansıtıyor mu?

Son yıllarda çok taraflılığın tarihindeki en büyük krizine tanıklık ediyoruz. BM ve Güvenlik Konseyi’nin işlevsiz kalması bu çöküşün bir parçasıdır. Bu durum, dünya genelindeki silahlı çatışmaların sayısının İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinden bu yana görülmemiş seviyelere yükselmesine katkıda bulunmuştur. Bu nedenle bugün her zamankinden daha fazla, küresel yönetişim kurumlarını 21. yüzyılın yeni çok kutuplu gerçekliğini yansıtacak ve barışı etkili biçimde teşvik edecek şekilde reforme etmemiz gerekiyor. Küresel yönetişimi daha adil hale getirmek ve Güvenlik Konseyi’ni daha meşru, temsil gücü yüksek, etkili ve demokratik bir yapıya kavuşturmak için BM Güvenlik Konseyi reformu acildir. 21. yüzyılın bu aşamasında Güvenlik Konseyi’nin hâlâ 1945 yılının siyasi gerçeklerini yansıtması hiçbir anlam ifade etmiyor. Dünya değişti.

Türkiye ve dünyadaki en güncel gelişmelerden haberdar olmak için, bültenlerin gönderileceği e-posta adresini girin.