Türkiye'de bankalar, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) mevzuatı kapsamında müşterilerin finansal işlemlerini denetliyor. Gelir düzeyiyle örtüşmeyen veya şüpheli görülen para hareketlerinde resmi belge istenebiliyor; belgelerin sunulmaması halinde hesap ve kredi kartı kullanımına kısıtlama getirilebiliyor.
Bankalar özellikle müşterinin bilinen gelir durumuyla uyuşmayan transferlerde paranın kaynağını sorgulayabiliyor. Talep edilen bilgi ve belgelerin bankanın belirlediği sürede verilmemesi, bazı bankacılık işlemlerinin durdurulmasına kadar uzanan tedbirlerle sonuçlanabiliyor.
Bankaların incelemelerinde yalnızca transfer edilen tutar dikkate alınmıyor. Müşterinin finansal profili, düzenli geliri ve hesaptaki para hareketlerinin niteliği de değerlendirmeye dahil ediliyor.
Düzenli geliri bulunmayan veya asgari ücretle çalışan bir kişinin hesabına kısa sürede yüksek miktarda para girmesi incelemeye konu olabiliyor. Art arda yapılan nakit yatırımlar ile bilinen gelir düzeyiyle uyumsuz transferlerde de müşteriden ek açıklama istenebiliyor.
Bu nedenle şüpheli işlemler için herkese uygulanan tek bir alt limit bulunmuyor. Bankalar değerlendirmeyi işlemin niteliği ve müşterinin risk profiline göre yapabiliyor.
Paranın kaynağının açıklanmasının istendiği durumlarda işlemin türüne göre farklı belgeler kullanılabiliyor:
Maaş ve düzenli gelirlerde güncel maaş bordrosu, SGK hizmet dökümü veya vergi beyannamesi
Ev ya da araç satışından gelen paralarda tapu kayıtları, satış sözleşmeleri ve ödeme dekontları
Ticari faaliyetlerden doğan para hareketlerinde vergi levhası, faturalar, bilanço ve gelir tabloları
Yasal yollarla elde edilen paranın banka hesabına yatırılması veya başka bir hesaba gönderilmesi tek başına mevzuata aykırılık oluşturmuyor. Ancak bankanın yasal yükümlülükleri kapsamında istediği bilgi ve belgelerin sunulmaması bazı işlemlerin gerçekleştirilememesine neden olabiliyor.
Mevzuatta öngörülen şartların oluşması halinde bankalar işlemleri durdurabiliyor. Banka hesabı ve kredi kartı kullanımına kısıtlama getirilebildiği gibi müşteriyle kurulan bankacılık ilişkisi de tamamen sona erdirilebiliyor.
Olağan dışı veya yüksek tutarlı para transferlerinde paranın kaynağını gösteren belgelerin saklanması gerekiyor. Müşterilerin bankadan gelen bilgi ve belge taleplerini dikkate alması ve gerektiğinde müşteri temsilcileriyle iletişim kurması öneriliyor.
Her belge talebi ise otomatik olarak hesabın kapatılacağı anlamına gelmiyor. Uygulanacak tedbirler işlemin niteliğine ve ilgili mevzuata göre değişebiliyor.
