Sitemizi Google aramalarında tercih edilen kaynak olarak ekleyin.
![]()
Avrupa Politika Merkezinde (EPC) politika analisti Juraj Majcin, son bomba tehditleri ışığında Avrupa'nın hibrit saldırılar karşısındaki bölünmüşlüğünü AA Analiz için kaleme aldı.
Okulları, hava yollarını, havalimanlarını ve medya kuruluşlarını hedef alan son asılsız bomba ihbarları, Avrupa genelinde ciddi aksamalara yol açtı. Uçuşlar başka havalimanlarına yönlendirildi, binalar boşaltıldı, binlerce öğrenci evine gönderildi. Yetkililer, tehditlerin arkasında kimin olduğunu ve olayların birbiriyle bağlantılı olup olmadığını hala araştırıyor. Şu ana kadar resmi olarak herhangi bir terör örgütü ya da devlet sorumlu tutulmuş değil.
Buna karşın siyasi tartışmalarda ve yorumlarda şüpheler Rusya üzerinde yoğunlaşıyor. Olası bir Rus bağlantısı, dezenformasyon, siber saldırılar, GPS karıştırma, sabotaj ve kundaklama gibi Avrupa ülkelerine yönelik daha geniş kapsamlı hibrit operasyonlarla da örtüşüyor. Bu tür eylemler, Batı toplumlarını yıpratmayı, kamu otoritelerine duyulan güveni zedelemeyi ve Moskova'nın direnişini hala kıramadığı Ukrayna'ya verilen desteği azaltmayı hedefliyor. Bu tablo, soruşturmacılara Rusya ihtimalini mercek altına almak için makul bir gerekçe sunsa da tehditlerin sorumluluğunu doğrudan Moskova'ya yüklemeye yetmiyor.
Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nunez, dış müdahale ihtimalini gündeme getirerek olası şüpheliler arasında Rusya’yı da saydı. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise eldeki kanıtların bir sorumluyu işaret etmek için henüz yetersiz olduğunu vurguladı.
Son tehditlerin arkasında kimin olduğu netleşmese de bu dalga, Eylül 2024'te Çekya ve Slovakya'daki okullarda düzeni aksatan bomba ihbarlarını andırıyor. Çek istihbaratı daha sonra yaptığı değerlendirmede, şüpheli failin büyük olasılıkla Rusya'dan bir aktör tarafından finanse edildiğini belirtmişti.
Hibrit savaş, konvansiyonel askeri operasyonların maliyetinin çok küçük bir kısmıyla rakibin direnme iradesini zayıflatmayı ya da siyasi hedeflerini sürdürme azmini kırmayı amaçlar. Yeni teknolojiler ve birbirine giderek daha fazla entegre olan toplumlar bu alandaki engelleri iyice azaltırken, kısıtlı imkanlarla korku ve kargaşa yaymak için sayısız fırsat sunuyor.
Rusya, yöntemlerini dönüştürerek Avrupa'nın koyduğu kısıtlamaları boşa çıkarma konusunda kayda değer bir kabiliyet geliştirdi. Birleşik Krallık'taki Skripal zehirlenmesinde olduğu gibi yalnızca kendi ajanlarına bel bağlamak yerine, Telegram ve benzeri çevrim içi kanallar üzerinden kişi devşirip ödemeleri kripto parayla yapabiliyor. Bu kişilerin bir kısmı Rus devleti adına çalıştığının farkında bile olmayabiliyor. Hibrit savaşın "Uber'leşmesi" olarak adlandırılan bu yöntem, hasmane operasyonların maliyetini düşürüyor, potansiyel fail havuzunu genişletiyor ve eylemleri yönetenleri tespit etmeyi zorlaştırıyor.
Son bomba tehditlerinin bir Rus operasyonu olduğu kanıtlanırsa, muhtemel amaç korku yaymak ve bu korkuyu siyasi baskıya dönüştürmek olacak. Verilmek istenen mesaj oldukça net: Ukrayna'ya destek vermek ülke içinde güvensizlik yaratırken, Moskova ile uzlaşmak istikrar vadediyor. Okullar ve hava yolları ise özellikle hassas hedefler, zira çocuklara ve hava trafiğine yönelik tehditler anında kaygı yaratıyor ve ihbarlar inandırıcılıktan uzak olsa bile yetkilileri harekete geçmeye zorluyor.
Bu baskı, Ukrayna'ya destek konusunda zaten bölünmüş olan toplumları doğrudan etkiliyor. Daha fazla yardıma karşı çıkan partiler, yaşanan aksaklıkları hükümetlerin kendi vatandaşlarını riske attığını savunmak için kullanabilir. Almanya'daki AfD bu argümana dayanarak Ukrayna'ya askeri yardımların kesilmesi çağrısında bulundu. Fransa'da cumhurbaşkanlığının önde gelen adaylarından Marine Le Pen, Kiev'e mali desteği durdurma sözü verdi. İtalya'da ise eylül ayında yapılan bir anket, halkın yaklaşık yüzde 55'inin Ukrayna'ya yeni silah sevkiyatlarına karşı olduğunu gösterdi.
Hasım bir devlet veya terör örgütü birden fazla Avrupa ülkesine yönelik eylemleri tek elden yönetebilirken, buna Avrupa'nın verdiği yanıt her ülkenin kendi makamlarıyla sınırlı kalıyor. AB siyasi ve ekonomik olarak önemli bir bütünleşme sağlasa da polis teşkilatları ve istihbarat servisleri hala parçalı bir yapıda ve aralarındaki bilgi paylaşımı her zaman sorunsuz işlemiyor.
Avrupa'nın artık bazı hükümetlerin kararlı adımlar attığı, diğerlerinin ise pek bir şey yapmadığı kopuk ulusal tepkilerle hareket etme lüksü yok. Kısa süre önce Avrupa Parlamentosuna hitap eden NATO Avrupa Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanı (SACEUR) General Alexus Grynkewich, birbirinden bağımsız ulusal adımların karşı tarafa yanlış bir mesaj verebileceği uyarısında bulundu. Grynkewich'e göre bu dağınıklık, gerilimi istenenden fazla tırmandırabileceği gibi fazla zayıf bir görüntü de çizebilir. Bu nedenle ülkeler birbirlerine danışmalı ve attıkları adımların ortak etkisini hesaba katmalı.
Başka bir deyişle, Avrupa'nın dağınık duruşu yüzünden bu tür tehditler faillere ucuza mal oluyor ama büyük kazanç getiriyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in Acil Güvenlik Protokolü önerisi, bu koordinasyon açığını kapatmaya yardımcı olabilir. NATO'nun 4. maddesi örnek alınarak tasarlanan bu mekanizma, üye devletlerin güvenlik tehditlerine karşı istişarede bulunmasına ve tepkilerini eş güdümlü hale getirmesine imkan tanıyacak.
Ancak von der Leyen’in önerisinin hayata geçmesi için, güvenlik ve savunma alanındaki egemenliklerinden taviz vermek istemeyen üye devletlerin desteği şart. Kabul edilse bile bu mekanizma istişarenin ötesine geçmekte zorlanabilir. Yaptırımlar gibi oy birliği gerektiren adımlar tek bir hükümetin vetosuna takılma riskini taşımaya devam edecek, bu da ortak hareket etmeye en çok ihtiyaç duyulan anlarda ülkeleri yeniden ayrı ulusal tepkilere sürükleyecek.
[Juraj Majcin, Avrupa Politika Merkezinde (EPC) politika analistidir.]
*Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editoryal politikasını yansıtmayabilir.
Bu haberde bir hata mı var? Her türlü talep, şikâyet ve görüş için okur temsilcimize ulaşabilirsiniz.