ABD istihbaratı, Suudi Arabistan’a yapılması planlanan 24 milyar dolar değerindeki F-35 satışına şerh düştü. New York Times’ın aktardığına göre ABD istihbarat yetkilileri, Çin’in Suudi Arabistan’daki casusluk faaliyetleri veya krallıkla genişleyen askeri ve güvenlik ortaklığı aracılığıyla F-35 teknolojisine erişebileceği konusunda uyardı.
Pentagon’un İstihbarat Dairesi (DIA) tarafından birkaç ay önce hazırlanan detaylı bir değerlendirme, Çin’in Suudi askeri üslerine erişimini ve krallığın telekomünikasyon altyapısında Çin teknolojisine bağımlılığını inceledi. Değerlendirme, ABD ve Suudi personelinin uçağın teknolojisini güvence altına alıp alamayacağını da sorguluyor.
Rapora göre F-35 teknolojisinin barındırıldığı tesislere erişimin yalnızca Suudi ve Amerikan subay ve yüklenicileriyle sınırlandırılması gerektiği belirtiliyor; ayrıca Suudi Arabistan’ın Çin askeri ve istihbarat personeliyle temaslarına daha geniş kısıtlamalar getirip getirmeyeceği de sorgulanıyor.
Huawei ve ZTE gibi Çinli şirketlerin sağladığı ekipmanın telekomünikasyon ağlarından, yönlendirici altyapısından ve savunma tesislerinden kaldırılıp kaldırılmayacağı da raporun sorduğu sorular arasında yer alıyor.
DIA, 2025 sonbaharında olası Suudi F-35 satışına dair daha genel bir uyarı raporu yayımlamıştı; yeni rapor ise çok daha spesifik teknik endişeler içeriyor ve yönetim kurumları ile Kongre ofisleri arasında dolaşıma girdi.
Trump, Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ı Kasım 2025’te Beyaz Saray’da ağırlamasının bir gün öncesinde satışı duyurmuştu. Paket, 48 adet F-35 ve bir yedek motoru kapsıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, Haziran ayında gayri resmi onay için paketi iki Kongre komitesine göndermişti.
Bu endişeler, Trump’ın ilk döneminde yaşanan bir emsali hatırlatıyor: Washington, Abu Dabi’nin 2020’de İsrail’le ilişkilerini normalleştirmesinin ardından Birleşik Arap Emirlikleri’ne F-35 satışını onaylamıştı. Ancak BAE, Çin ile askeri, istihbarat ve teknoloji bağlarını güçlendirdikçe bu anlaşma yeniden gözden geçirilmiş ve satış süreci nihayetinde durdurulmuştu. O dönemki endişelerin merkezinde BAE’nin 5G ağ altyapısında Huawei ekipmanı kullanması yer alıyordu.
Çin casusluğu endişesinin ötesinde, Suudi Arabistan’ın F-35 alımı İsrail’den de muhalefetle karşılaşıyor; Tel Aviv, bu son teknoloji görünmez uçakların teslimatının kendi Nitel Askeri Üstünlüğünü (QME) aşındıracağından endişe ediyor. ABD’nin İsrail’le bir anlaşması bulunuyor; bu anlaşmaya göre İsrail’e tedarik edilen ABD silahlarının, bölgedeki diğer ülkelere satılanlara kıyasla “kabiliyet bakımından üstün” olması gerekiyor.
ABD yetkilileri, istihbarat endişelerinin anlaşmanın mutlaka engelleneceği anlamına gelmediğini, ancak nihai satışın güvenlik koşullarını şekillendirebileceğini belirtiyor. Suudi Arabistan’ın Çin’den balistik füze satın alması ve Çin’in krallığın füze üretim tesislerinin geliştirilmesine yardımcı olması, bu güvenlik endişelerinin sadece teorik olmadığını, halihazırda var olan bir askeri-teknolojik iş birliğine dayandığını gösteriyor.
Kaynak: SavunmaSanayiST.com
