Libya Temsilciler Meclisi’nin Türkiye ile 2019’da imzalanan deniz yetki alanları mutabakat muhtırasını onaylaması, ülkenin birbirine rakip doğu ve batı yönetimlerinden olumlu karşılık buldu. Avrupa Birliği (AB) ise anlaşmanın kendilerince hükümsüz olduğunu açıkladı.
Bingazi’de 20 Ekim Salı günü toplanan Meclis, muhtırayı oybirliğiyle kabul etti. Meclis aynı oturumda, muhtırayı reddeden 2020 tarihli 1 sayılı kararı ve Ankara ile siyasi ilişkilerin kesilmesini öngören 6 sayılı kararı da iptal etti.
Libya Ulusal Ordusu (LNA) Genel Komutan Yardımcısı Saddam Hafter, Meclis’in kararını memnuniyetle karşıladığını açıkladı. Hafter, kararın geçmiş dönemlerin anlaşmazlıklarını aşma ve egemenlik meselelerinde Libya’nın üstün çıkarlarını öne çıkarma yönelimini yansıttığını belirtti.
Hafter’e göre anlaşma, Libya’nın Akdeniz’deki haklarını ve ekonomik çıkarlarını korumaya yarayacak bir araç olacak. Hafter, anlaşmanın Türkiye ile yatırım ve uzun vadeli ortaklık imkânlarını da genişleteceğini ifade etti.
Meclis tarafından atanan ve doğuda faaliyet gösteren Usame Hammad hükümeti de anlaşmayı, iki ülke arasındaki iş birliğini geliştirmek için önemli bir çerçeve olarak nitelendirdi.
Trablus merkezli Ulusal Birlik Hükümeti’nin (UBH) Dışişleri Bakanlığı, Meclis’in oybirliğiyle aldığı kararı “olumlu bir gelişme” olarak değerlendirdi. Bakanlık, kararın Libya ile Türkiye arasındaki ikili ilişkileri güçlendireceğini bildirdi.
Trablus’taki Yüksek Devlet Konseyi de kararı Libya’nın egemenlik haklarına ilişkin ortak bir tutuma doğru atılmış adım olarak nitelendirdi. Konsey, muhtıraya ilişkin yasal süreçlerin tamamlanması çağrısında bulundu.
Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, aynı gün Trablus’ta UBH Başbakanı Abdulhamid Dibeybe ile görüştü. Türk güvenlik kaynaklarına göre Kalın, anlaşmanın onaylanmasındaki katkıları nedeniyle Dibeybe’ye, Temsilciler Meclisi Başkanı’na ve Saddam Hafter’e teşekkür etti.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, kararın ardından yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Libya Parlamentosu’nun bugün, sözde Libya-Türkiye Akdeniz’de Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası’nı onaylamasını derin üzüntüyle karşılıyoruz.”
Von der Leyen, AB’nin konuya ilişkin tutumunun 2019’da Avrupa Konseyi tarafından açıkça ortaya konduğunu ve değişmediğini hatırlattı. Açıklamada anlaşmanın üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiği, Deniz Hukuku ile uyumlu olmadığı ve hükümsüz olduğu ifade edildi. Von der Leyen ayrıca Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile dayanışma mesajı verdi.
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı da Meclis’in kararını reddettiğini açıkladı. Atina’ya göre muhtıra, Yunan adalarının deniz yetki alanlarına ilişkin haklarını göz ardı ediyor.
Türk Dışişleri Bakanlığı ise yaptığı yazılı açıklamada, uluslararası hukuka ve hakkaniyet ilkelerine dayanan muhtıranın iki ülkenin karşılıklı hak ve çıkarlarını gözettiğini belirtti. Bakanlık, anlaşmanın iki ülke arasındaki iş birliğini derinleştirmeye katkı sağlayacağını kaydetti.
Muhtıra, 27 Kasım 2019’da İstanbul’da Türkiye ile o dönem BM tarafından tanınan Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) arasında imzalanmıştı. Doğudaki Temsilciler Meclisi, Ocak 2020’de muhtırayı geçersiz sayarak reddetmişti.
Ankara ile Bingazi arasındaki ilişkiler, 2023’ten itibaren yumuşama sürecine girdi. Saddam Hafter, Nisan 2025’te Ankara’da Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ile görüştü, Temmuz 2025’te de IDEF fuarına katıldı. MİT Başkanı Kalın ise Ağustos 2025’te Bingazi’de Halife Hafter ile bir araya geldi.
Yunanistan, Türkiye-Libya muhtırasına yanıt olarak Ağustos 2020’de Mısır ile kendi deniz yetki alanları anlaşmasını imzalamıştı.
Kaynak: SavunmaSanayiST.com
