Sonbahar ve kış aylarında görülme sıklığı artan zatürre, özellikle yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan kişiler için ciddi sağlık riskleri oluşturuyor. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Oğuz Uzun, Dünya Zatürre Günü dolayısıyla hastalığın belirtileri, risk grupları ve korunma yöntemleri hakkında açıklamalarda bulundu.
Zatürrenin yalnızca akciğerleri etkileyen basit bir enfeksiyon olmadığını belirten Uzun, hastalığın ölüm nedenleri arasında yer almaya devam ettiğini söyledi. Tıptaki gelişmelere, antibiyotik tedavilerine ve aşı uygulamalarına rağmen zatürrenin ciddi sonuçlar doğurabildiğini ifade etti.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2023 yılında dünya genelinde yaklaşık 2,7 milyon kişi, alt solunum yolu enfeksiyonları nedeniyle yaşamını yitirdi.
Zatürre her yaş grubunda görülebiliyor. Ancak bazı kişilerde hastalığın daha ağır seyredebildiğini anlatan Prof. Dr. Oğuz Uzun, özellikle 65 yaş üzerindeki bireylerin daha yüksek risk taşıdığını belirtti.
Uzun'un açıklamalarına göre zatürre açısından riskli gruplar şöyle sıralanıyor:
Kronik kalp ve akciğer hastalığı bulunanlar
Diyabet ve böbrek yetmezliği olanlar
Bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler
Hastalığın ağırlığına göre ölüm riskinin değiştiğini belirten Uzun, tedavi görülen ortama bağlı olarak farklı oranlar paylaştı.
Evde tedavi edilebilen hafif vakalar
Yoğun bakım gerektiren ağır vakalar
Bu oranlar, Prof. Dr. Uzun'un açıklamasında aktardığı hasta gruplarına ilişkin verileri yansıtıyor.
Zatürrenin yaygın belirtileri arasında ateş, titreme, öksürük, balgam, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve halsizlik bulunuyor. Ancak hastalık her zaman bu belirtilerin tamamıyla ortaya çıkmıyor.
Prof. Dr. Oğuz Uzun, özellikle ileri yaştaki hastalarda ateş veya balgam görülmeden de zatürre gelişebileceğini vurguladı. Bu kişilerde halsizlik, iştahsızlık, bilinç bulanıklığı ve genel sağlık durumundaki bozulma hastalığın belirtileri arasında yer alabiliyor.
Uzman isim, uzayan öksürük ve nefes darlığının sıradan bir soğuk algınlığı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti.
Zatürre yılın her döneminde ortaya çıkabilse de sonbahar ve kış aylarında daha sık görülüyor. Prof. Dr. Uzun, bunun nedenleri arasında kapalı ve kalabalık ortamlarda geçirilen sürenin artmasını gösterdi.
Soğuk aylarda grip ve RSV gibi solunum yolu virüslerinin yaygınlaşması da hastalık riskini yükseltiyor. Uzun, viral enfeksiyonların doğrudan zatürreye yol açabildiğini, ayrıca sonrasında bakteriyel zatürre gelişmesini kolaylaştırabildiğini aktardı.
Hastalığın tanısında kişinin şikâyetleri ve muayene bulguları değerlendiriliyor. Gerekli durumlarda akciğer grafisinden de yararlanılıyor.
Tedavi süreci ise zatürreye neden olan mikroorganizmaya ve hastalığın ağırlığına göre değişiyor. Bakteriyel zatürrelerde antibiyotik tedavisi uygulanırken viral zatürrelerde antibiyotikler doğrudan etkili olmuyor.
Hafif vakalar evde tedavi edilebilirken ağır hastaların hastanede takip ve tedavi edilmesi gerekebiliyor.
Prof. Dr. Oğuz Uzun, hastalıktan korunmada aşılamanın rolüne işaret etti. Pnömokok ve grip aşılarının, uygun kişilere uygulandığında bazı zatürre türlerinin ve ağır enfeksiyonların önlenmesine yardımcı olduğunu belirtti.
Uzun, sigaranın bırakılması, el temizliğine özen gösterilmesi ve kronik hastalıkların kontrol altında tutulmasının da korunma yöntemleri arasında bulunduğunu söyledi.
Özellikle belirgin nefes darlığı, dudaklarda morarma, bilinç bulanıklığı ve şiddetli göğüs ağrısı yaşayan kişilerin zaman kaybetmeden tıbbi yardım alması gerektiğini vurguladı.
Uzun, uzun süren öksürük, ateş ve nefes darlığı gibi şikâyetlerin hafife alınmaması gerektiğini belirterek erken tanı ve uygun tedavinin önemine işaret etti.