Yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırmak, elektrik piyasasında hukuki belirliliği artırmak ve enerji arz güvenliğini güçlendirmek amacıyla hazırlanan kapsamlı kanun teklifi, elektrik üretiminden doğal gaz piyasasına, istihdamdan sosyal güvenlik sistemine kadar birçok alanda yeni düzenlemeler öngörüyor.
“Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” ile güneş ve rüzgâr yatırımlarında kapasite artışlarının maliyetlendirilmesi, lisanssız elektrik üretim tesislerinin lisanslı üretime geçiş koşulları ve Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) yarışmalarının kuralları yeniden düzenleniyor.
Teklifin temel gerekçesini, Anayasa Mahkemesinin enerji mevzuatına ilişkin iptal kararları doğrultusunda yetki ve uygulama alanlarının kanunla açık biçimde belirlenmesi oluşturuyor. Bunun yanı sıra enerji arz güvenliği, yatırımcı açısından öngörülebilirlik ve temiz enerji dönüşümünün hızlandırılması hedefleniyor.
Teklifin elektrik piyasasına ilişkin en dikkat çekici düzenlemelerinden biri, güneş ve rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesislerinin elektriksel kapasite artışlarına yönelik.
Buna göre, üretim lisansı sahibi şirketlerin güneş ve rüzgâr santrallerinde yapacakları kapasite artışlarında megavat başına alınacak bedel TEİAŞ tarafından belirlenecek.
Bedelin, kaynak bazında EPDK tarafından belirlenen güncel birim yatırım tutarının yüzde 50’sini aşmaması öngörülüyor. Bedeller, lisans tadilinden önce tek seferde TEİAŞ tarafından tahsil edilecek ve kurumun gelirlerine kaydedilecek.
Düzenlemeyle, elektrik iletim sistemine bağlanabilir kapasitenin daha etkin ve verimli tahsis edilmesi, spekülatif kapasite başvurularının önlenmesi ve yatırım kararlarının finansal yeterliliği bulunan proje sahipleri tarafından verilmesi amaçlanıyor.
Lisanssız elektrik üretim tesislerinin 10 yıllık süreyi tamamladıktan sonra lisanslı üretime geçişine ilişkin kurallar da yeniden belirleniyor.
Teklif kapsamında, elektriksel kurulu gücü en az 750 kilovat olan tesislere, işletmecilerinin talep etmesi halinde lisanslı üretim faaliyetine geçme imkânı tanınıyor.
Ancak bu geçiş belirli mali koşullara bağlanıyor.
Lisans süresi boyunca elektrik piyasasında oluşan saatlik piyasa takas fiyatının, tesis tipi için uygulanan güncel Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması (YEKDEM) fiyatını aşması halinde aradaki fiyat farkının YEKDEM katkı bedeli olarak ödenmesi gerekiyor.
Bunun yanında lisans alma bedeli de ödenecek.
Lisans alma bedelinin megavat başına, EPDK tarafından belirlenen kaynak bazındaki güncel birim yatırım tutarının yüzde 30’unu aşmayacak şekilde belirlenmesi öngörülüyor.
Lisans süresi ve lisanslı üretime geçişin diğer koşulları EPDK tarafından düzenlenecek.
Bu modelle, daha küçük kurulu güce sahip tesislerin lisanssız üretime devam etmesi, lisanslama işlemlerindeki yükün ve elektrik piyasasında günlük ve mevsimsel değişimlerden kaynaklanan dengesizlik risklerinin azaltılması hedefleniyor.
Yenilenebilir enerji kaynak alanları ve bağlantı kapasitelerinin tahsisinde yarışma yöntemleri kanuni çerçeveye kavuşturuluyor.
Teklifte, YEKA yarışmalarında kapalı teklif, açık eksiltme veya açık artırma yöntemlerinden birinin ya da birkaçının uygulanabilmesi öngörülüyor.
Hangi yöntemin kullanılacağı, YEKA’nın teknik ve idari özellikleri ile bağlantı kapasitesi dikkate alınarak yarışma şartnamesinde belirlenecek.
Şartnamelerde; proje geliştirme faaliyetleri, gerekli ölçüm ve analizler, teknik ve ekonomik etütler, sahanın yatırıma hazırlanması, kullanılacak ekipmanların özellikleri, izin süreçleri, santralin kurulması, elektrik üretimi ve satışına ilişkin şartlar düzenlenebilecek.
Yarışmacılarda aranacak nitelikler ile teknik ve idari koşullar da şartnamelerde yer alacak.
Böylece YEKA yatırımlarında yarışma yöntemlerinin ve yatırımcıların tabi olacağı temel kuralların daha açık ve öngörülebilir hale getirilmesi amaçlanıyor.
Doğal gaz arz güvenliği açısından önemli bir role sahip olan yüzen LNG terminallerinin başka bölgelerde hizmet verebilmesine ilişkin düzenleme de teklif kapsamında.
Lisans sahibinin talebi üzerine yüzen LNG tesislerinin, lisanslarında belirtilen yerden ayrılarak belirli bir süre ve kapsam dahilinde başka bölgelerde hizmet vermesine izin verilebilecek.
Bu izin, arz güvenliğinin temini ilkeleri çerçevesinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının görüşü alınarak EPDK tarafından verilecek.
Düzenlemeyle, hareketli yapıları nedeniyle ihtiyaç halinde başka bölgelerde hizmet sunabilen yüzen LNG terminallerinin kullanımında hukuki çerçevenin netleştirilmesi ve doğal gaz arz güvenliği ile sistem esnekliğinin güçlendirilmesi hedefleniyor.
Teklifte BOTAŞ’ın finansman yapısına ilişkin önemli bir düzenleme de bulunuyor.
Buna göre, BOTAŞ’ın 31 Aralık 2026 ile 31 Aralık 2027 tarihleri arasında Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine ödemesi gereken vergi, fon ve payların, Hazineden olan görevlendirme bedeli alacaklarına karşılık mahsup edilerek terkin edilmesi öngörülüyor.
İşlemler aylık olarak gerçekleştirilecek. Terkin edilecek vergi asıllarına ilişkin feri alacaklar hesaplanmayacak.
Mahsup işlemlerinde BOTAŞ’ın muhasebe kayıtları ve belgeleri esas alınacak. Yapılacak inceleme sonucunda hesaplanan görevlendirme bedelinin terkin tutarlarından düşük olduğunun belirlenmesi halinde BOTAŞ’ın yükümlülüklerini faizsiz olarak yerine getirmesi ve ilgili tutarın genel bütçeye gelir kaydedilmesi öngörülüyor.
Düzenlemeyle, uluslararası piyasalardaki doğal gaz fiyat hareketleri ve tüketicilere uygulanan fiyat politikaları nedeniyle finansman yükü oluşan BOTAŞ’ın mali yapısının desteklenmesi amaçlanıyor.
Kanun teklifinde işgücü piyasasına yönelik teşviklerin devamı da yer alıyor.
4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu kapsamında uygulanan istihdam teşvikinin süresinin 31 Aralık 2028’e kadar uzatılması, Cumhurbaşkanına da bu süreyi 31 Aralık 2029’a kadar uzatma yetkisi verilmesi öngörülüyor.
Kadınlar, gençler ve mesleki yeterlilik belgesi bulunan işsizlerin istihdamını destekleyen uygulama kapsamında, 2026 yılı Haziran verilerine göre teşvikten yararlananların yüzde 56’sını kadınlar oluşturuyor.
Düzenlemeyle kadın ve genç istihdamının artırılması, işsizlerin işgücü piyasasına katılımının kolaylaştırılması ve kayıtlı istihdamın desteklenmesi hedefleniyor.
Teklifin sosyal güvenlik alanındaki düzenlemelerinden biri de genel sağlık sigortası prim borçlarına ilişkin.
1 Ocak 2017 öncesine ait olup ödenmemiş genel sağlık sigortası primleri ile bunlara bağlı gecikme cezası ve gecikme zamları gibi feri alacakların tamamının tahsilinden vazgeçilmesi öngörülüyor.
Bu kapsamda, eski dönemlere ait GSS prim borçlarının silinmesi gündeme geliyor.
Ancak düzenleme kapsamında daha önce ödenmiş primlerin iade veya mahsup edilmeyeceği açıkça belirtiliyor.
Kamu üniversite sağlık hizmeti sunucularının finansal sürdürülebilirliğini desteklemek amacıyla da yeni bir düzenleme getiriliyor.
2026 yılında götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesi yapılan kamu üniversite sağlık hizmeti sunucularının, yıl sonuna kadar sözleşme kapsamında verdikleri tedavi hizmetlerine ilişkin toplam tahakkuk tutarının sözleşme bedelinden düşük olması halinde aradaki farkın terkin edilmesi öngörülüyor.
Terkin edilen tutarlar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bütçesine bu amaçla tahsis edilecek ödenekten karşılanacak.
Böylece üniversite hastanelerinin 2027 yılında sağlık hizmetlerinin sürdürülmesinde karşılaşabileceği finansal sorunların önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında işletmelerde mesleki eğitim gören, staj veya tamamlayıcı eğitime devam eden öğrenciler için uygulanan devlet katkısının devamı da teklif kapsamında.
Cumhurbaşkanına tanınan uzatma yetkisinin süresi, her defasında bir eğitim ve öğretim yılı olmak üzere 15 eğitim ve öğretim yılına çıkarılıyor.
Düzenlemeyle işletmelerin öğrenci kabulüne ilişkin mali yükünün azaltılması ve öğrencilerin ücret güvencesinin korunması hedefleniyor.
Teklifte kurumlar vergisine ilişkin düzenleme de bulunuyor.
Kıymetli maden ve petrol rafinerileri, tütün mamulleri ve alkollü içki üreticileri ile elektrik enerjisi üretim faaliyetinde bulunan kurumların, yüzde 12,5 olarak uygulanacak indirimli kurumlar vergisi oranının dışında bırakılması öngörülüyor.
Düzenlemenin 2027 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlara uygulanması planlanıyor.
Anayasa Mahkemesinin kararları doğrultusunda Jandarma ve Polis Akademilerine alınacak adaylarda aranacak şartların da doğrudan kanunda düzenlenmesi öngörülüyor.
Jandarma Fakülte ve Meslek Yüksekokullarına başvuracak adaylar için Türk vatandaşı olma, yaş, eğitim, sağlık, silah taşımaya engel bulunmama, adli sicil ve güvenlik koşulları gibi temel kriterler kanunda sayılıyor.
Polis meslek yüksekokullarına başvuracak adaylar için de benzer şekilde yaş, eğitim, sağlık, adli sicil, güvenlik ve sınav şartları kanuni çerçeveye kavuşturuluyor.
Bu düzenlemelerle eğitim ve öğrenim hakkına ilişkin sınırlamaların kanunilik ilkesine uygun hale getirilmesi ve başvuru süreçlerinde hukuki belirliliğin sağlanması amaçlanıyor.
Teklifte, tasfiyesine karar verilen yatırım fonlarına ilişkin süreçleri yürütenler için de yeni bir hukuki güvence düzenlemesi bulunuyor.
7596 sayılı Kanun kapsamındaki olağanüstü tasfiye ve geri kazanım işlemlerini yürüten görevliler, ilgili bankalar ve bunların görevlendirdiği kişiler bakımından, 17 Eylül 2026’dan itibaren görevleriyle ilgili alınan kararlar ve yapılan işlemler nedeniyle hukuki, idari ve mali sorumluluğun doğmaması öngörülüyor.
Ancak düzenleme, konusu suç teşkil eden fiilleri kapsam dışında bırakıyor.
Teklifin gerekçesinde yer alan 4 Kasım 2026 tarihli verilere göre, yatırım fonlarının tasfiyesi kapsamında bugüne kadar toplam 108 fonda, 614 bin 874 hesaba ve 420 bin 31 tekil kişiye 130,2 milyar lira ödeme gerçekleştirildi.
Ödemelerin fon malvarlığı, geri kazanım hesapları ve isteğe bağlı iade hesaplarındaki kaynaklardan yapıldığı, kamu bütçesinden kaynak kullanılmadığı belirtiliyor.
Kanun teklifinin genel çerçevesi, yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılması ve elektrik piyasasında daha öngörülebilir bir yapının oluşturulması üzerine kurulu.
Güneş ve rüzgâr enerjisinde kapasite artışlarına bedel getirilmesi, lisanssız üretim tesislerinin lisanslı üretime geçişinin belirli koşullara bağlanması ve YEKA yarışmalarının yöntemlerinin açıkça düzenlenmesi, enerji piyasasında yeni bir uygulama döneminin kapısını aralıyor.
Teklif, enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesi, yatırımcıların maliyetlerini öngörebilmesi ve Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda temiz enerji dönüşümünün hızlandırılması amacıyla hazırlanmış bulunuyor.
Balıkesir'in Bandırma ilçesi başta olmak üzere Marmara Bölgesi'nde kuvvetli lodos ve fırtına bekleniyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve Balıkesir Valiliği, 12-14 Kasım tarihleri arasında etkili olması beklenen kuvvetli rüzgâra karşı vatandaşları tedbirli olmaları konusunda uyardı.(İHA)