Artıkların göz ardı edilen bir diyet lifi kaynağı olduğunu ifade eden uzmanlar, insanları karpuz kabuğu, ananasın iç kısmı ve bal kabağı çekirdeği de dahil olmak üzere kökten uca beslenmeyi denemeye teşvik ediyor.
Çoğu yetişkin yeterince lif almıyor. Resmi rakamlar, bağırsak sağlığı için iyi bilinen faydalarına rağmen, insanların yalnızca yüzde 4'ünün günlük önerilen 30 gram miktarını karşıladığını gösteriyor.
Lif sindirime yardımcı oluyor, daha uzun süre tok hissetmenizi sağlıyor ve kalp hastalığı ile bağırsak kanseri riskinin düşmesiyle ilişkilendiriliyor.
Genel bir kural olarak meyve ve sebzelerin kabukları iç kısımlarından daha fazla lif barındırıyor.
Örneğin kiviyi kabuğuyla yemek, soyulmuş bir kivi yemeye kıyasla yüzde 50 daha fazla lif sağlıyor.
King's College London'daki bilim insanları çalışmaları için pancar, dolmalık biber, brokoli, bal kabağı, karnabahar, kereviz, kıvırcık lahana, rezene, kivi, pırasa, ananas ve karpuz olmak üzere 12 çiğ veya pişmemiş taze yiyeceği analiz etti.
Çöpe atılan pek çok parçanın, insanların genellikle yediği kısımlardan daha fazla lif içerdiği tespit edildi.
Örneğin karpuz kabuğunun 100 gramında 2,10 gram lif bulunduğu ve bunun kabaca bir dilim tam buğday ekmeğindeki life eşdeğer olduğu belirlendi. Bal kabağı kabuğu ve çekirdeklerinin 100 gramında bir kase kepekli gevrek kadar, yani 9,25 gram lif olduğu görüldü. Ananas kabuğu ve iç kısmının meyvenin etli kısmından beş kat daha fazla lif içerdiği ortaya çıktı. Brokoli saplarının ise çiçekli kısmından biraz daha az olsa da lif içerdiği kaydedildi.
Lif, bağırsakların düzgün çalışması için büyük önem taşıyor ve kabızlığı önlemeye yardımcı oluyor.
Proje lideri Doktor Rachel Gibson, bulguların insanların önemli miktarda lifi çöpe attığını gösterdiğini söyledi.
Bunun sadece besinsel bir kayıp değil aynı zamanda finansal bir kayıp olduğunu belirten Gibson, insanların para ödedikleri şeyin büyük bir kısmını fiilen çöpe attıklarını ifade etti.
Üniversite kendi kantininde denemeler yaparak personele ve öğrencilere muz kabuğu körisi gibi kökten uca yemekler sunuyor.
Araştırmacılar insanların evde kiviyi kabuklu bırakmayı, brokoli saplarını tavada soteleyerek kullanmayı veya yemeklere dolmalık biber çekirdekleri eklemeyi deneyebileceğini öneriyor.
Pişirmek lif içeriğini değiştirebilse de genellikle tamamını yok etmiyor. Buharda pişirme, mikrodalga fırında pişirme veya hızlı soteleme besin maddelerini en iyi şekilde koruma eğilimi gösteriyor.
Doktor Gibson bu durumun mükemmellikle veya insanları tatsız yiyecekler yemeye zorlamakla ilgili olmadığını, aksine çöpe atmaya şartlandırıldığımız bileşenlerdeki besin değerini kabul etmekle ilgili olduğunu kaydetti.
Gibson bazılarının denemekte tereddüt edebileceğini de kabul ediyor. Kantindeki deneme sırasında bazı yemek yiyenler endişelerini dile getirdi.
Dokuz haftalık süre boyunca kökten uca yemekler, üniversitedeki toplam günlük sıcak menü satışlarının üçte birini oluşturdu. Yeni yemekleri seçenlerin, geleneksel menüden yemek yiyenlere kıyasla tabaklarını bitirme olasılıklarının daha düşük olduğu görüldü.
İngiliz Diyetisyenler Derneğinde çalışan ve irritabl bağırsak sendromu uzmanı olan Diyetisyen Kirsten Jackson, ürünler iyice yıkandığı sürece bu gıda hilelerinin faydalı olduğunu söylüyor.
Ananasın iç kısımlarının smoothie içeceklerine karıştırılmasını öneren Jackson, sert kabukları tavsiye etmediğini belirtiyor.
Jackson, bazı sapların daha lezzetli hale getirilmesi için pişirilmesi veya ince ince doğranması gerekebileceğini ekliyor.
Bir brokoli sapının o akşamki yemeğe uymamasının çöpe gitmesi gerektiği anlamına gelmediğini belirten uzman, bunların doğranıp dondurularak başka bir gün çorbaya veya soteye eklenebileceğini ifade ediyor.
İrritabl bağırsak sendromu olan kişilerin bunu tolere etmesinin daha zor olabileceğini belirten Jackson, şişkinliği önlemek için lif alımının kademeli olarak artırılmasını tavsiye ediyor.
İngiliz Beslenme Vakfı ise tamamen kaçınılması gereken bazı şeyler olduğunu bildiriyor.
Yeşil patates ve ravent yaprakları toksik bileşikler içerirken, sert saplar ve çekirdeklerin küçük çocuklar için uygun olmayabileceği uyarısı yapılıyor.