Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), şirket araçlarında sigortasız sürücü tespit edilmesi halinde uygulanan idari para cezası sürecini değiştirdi. 19 Ekim 2026 tarihli genelgeyle, sürücü ve araç sahibi arasında daha önce iş ilişkisi bulunmayan durumlarda doğrudan ceza verilmesi yerine denetmen incelemesi yapılması kararlaştırıldı.
Yeni uygulamada tarafların ifadeleri alınacak. Sosyal güvenlik denetmenleri, sürücünün aracı arkadaşlık veya akrabalık ilişkisi nedeniyle kullanıp kullanmadığını araştıracak.
İnceleme tamamlandıktan sonra hazırlanacak rapor doğrultusunda işlem gerçekleştirilecek.
Kurum, 2015/25 sayılı Kayıt Dışı İstihdam ile Mücadele Genelgesi üzerinde değişikliğe gitti. Yeni hükümler, 2026/22 sayılı Genelge ile düzenlendi.
Önceki sistemde trafik denetimleri sırasında sigortasız olduğu belirlenen sürücülere ilişkin tutanaklar SGK tarafından inceleniyordu. Kayıt dışı çalışma tespit edildiğinde doğrudan işlem uygulanıyordu.
Yeni düzenlemeye göre sürücü ile araç sahibi arasında geçmişe dayanan bir işçi-işveren ilişkisi bulunmuyorsa yalnızca trafik tutanağı üzerinden otomatik idari para cezası uygulanmayacak.
Bu kapsamdaki dosyalar sosyal güvenlik denetmenlerine gönderilecek. Denetmenler, hem araç sahibinin hem de sürücünün ifadelerine başvuracak.
İncelemede tarafların yakınlık derecesi ve aracın kullanım amacı araştırılacak. Özellikle aracın geçici olarak emanet verilmesi, akrabalık ve arkadaşlık ilişkileri değerlendirilecek.
Trafik denetimleriyle sigortalılık bilgilerinin karşılaştırılması uygulaması 2021 yılından beri devam ediyor. SGK ile il emniyet müdürlükleri, kayıt dışı istihdamın belirlenmesi amacıyla bilgi paylaşımında bulunuyor.
Tüzel kişilik adına kayıtlı ticari araçları kullanan sürücülerin sigortalılık durumları denetleniyor. Sigortasız sürücü belirlenmesi halinde ilgili bilgiler SGK'ya iletiliyor.
Trafik idari para cezası karar tutanağının sürücüye yüzüne karşı tebliğ edilmesi durumunda Kuruma gönderilen bilgiler arasında şunlar bulunuyor:
Cezanın düzenlendiği yer, il ve ilçe
Şirket araçlarında sigortasız çalışan tespit edilmesi durumunda 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesi kapsamında idari para cezası uygulanıyor.
2026 yılı brüt asgari ücreti 33.030 lira üzerinden hesaplanan cezalarda, ihlalin türü ve tekrarlanma durumuna göre farklı tutarlar bulunuyor.
İşe giriş bildirgesinin denetimle tespit edilmesi
Aynı ihlalin bir yıl içerisinde tekrarlanması (her işçi için)
Aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilmeyen işçi (her ay için)
Aylık ücret bordrosunda bulunmayan işçi (aylık)
Yasal kayıtlarda geçersizlik tespit edilmesi (her ay için)
İşe giriş bildirgesine ilişkin ihlalin bir yıl içerisinde tekrarlanması halinde ceza, sigortasız çalışan başına beş brüt asgari ücret tutarına yükseliyor.
Yeni düzenlemenin ele aldığı konular arasında kiraya verilen ticari araçlar da bulunuyor. Aracı kiralayan gerçek veya tüzel kişinin sürücünün sigortasını yaptırmış olması halinde araç sahibine bu kapsamda ceza uygulanmıyor.
Bunun için araç kira sözleşmesinin yazılı ve taraflarca imzalanmış olması gerekiyor.
Araç kullanımı sırasında meydana gelebilecek kazalar bakımından ise araç sahibinin sorumluluğu bulunuyor. Sürücünün yaralanması veya yaşamını yitirmesi durumunda maddi ve hukuki sorumluluğun ticari araç sahibine ait olduğu belirtiliyor.
Genelgeyle birlikte sigortalılık süresinin tespit edilmesine ilişkin kurallar da değiştirildi.
Aynı işyerinde fiilen çalışıldığını gösteren birden fazla bilgi veya belge bulunması durumunda, en eski tespit tarihi işe giriş tarihi olarak kabul edilecek.
Aynı ayda ve takip eden aylarda belirlenen her çalışma günü için bir günlük sigortalı hizmet süresi tanımlanacak. Bu çalışma ilişkisi kısmi süreli çalışma kapsamında değerlendirilecek.
Herhangi bir tespitin bulunmadığı ayın ardından yeniden çalışma tespit edilirse yeni bir işe giriş işlemi yapılacak. Önceki çalışma ilişkisi ise hizmet kazandırılan son gün itibarıyla sonlandırılacak.
Yeni genelge hükümleri, halen inceleme aşamasında bulunan kayıtlarla ilgili birimlere daha önce gönderilmiş dosyalar için de uygulanacak.