Yeni eğitim öğretim yılının başlaması nedeniyle iki gün boyunca yetim aylığı konusunu ele aldım. Dün kimlerin çalışırken yetim aylığı almaya devam edebileceğini yazdım. Bugün ise ortaokulu bitirdikten sonra liseye veya liseyi bitirdikten sonra üniversiteye hemen devam edemeyen ya da kaydını donduran veya sildiren öğrencilerin yetim aylığının hangi durumda kesileceğini örneklerle anlatacağım.
Erkek çocuklara yetim aylığı bağlanabilmesi için öğrenci değilse 18, ortaöğrenim yapması halinde 20, yükseköğrenim yapması halinde ise 25 yaşını doldurmamış olması gerekir. Ortaöğrenimin 20, yükseköğrenimin ise 25 yaşından önce bitirilmesi halinde yetim aylıkları bu yaşlar beklenmeden kesilir.
Örneğin, Hasan 1 Kasım 2008 doğumludur. İlköğretimi 2025 yılında bitirdikten sonra liseye devam etmemiştir. Hasan’ın yetim aylığı 1 Kasım 2026 tarihinde kesilir.
“Erkek çocukların ortaöğrenimi 20, yükseköğrenimi ise 25 yaşından önce bitirmeleri halinde yetim aylıkları bu yaşlar beklenmeden kesilir” dedim. Ancak, bunun bir istisnası vardır. Erkek çocukların evlenmesi halinde, öğrenimleri daha erken bitmiş olsa bile yaşı dolduruncaya kadar yetim aylıkları kesilmez. Örneğin, ortaöğrenim gören evli erkek çocuklar 20 yaşını, yükseköğrenim gören evli erkek çocuklar ise 25 yaşını tamamlamadan mezun olsalar bile, bu yaşları tamamlayıncaya kadar yetim aylığı almaya devam ederler.
3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’na tabi olarak çırak, kalfa ve usta eğitimi ile okullarda ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime devam eden 18 yaşından büyük erkek öğrencilere yetim aylığı ödenmez.
Uzaktan eğitim yöntemiyle eğitim veren açık öğretim liseleri ortaöğrenim kapsamındadır. Erkek çocuk açık liseye devam ediyorsa 20 yaşını dolduruncaya kadar yetim aylığı alır.
Kaydını donduran öğrenciler, bir dönem kaydını dondurup ikinci dönem kaydını yeniden yaptırmışsa, kaydını dondurduğu dönem için de yetim aylığı alırlar. Örneğin, öğrencilik durumu 2026 Eylül döneminde “aktif”, 2027 Şubat döneminde “donuk”, 2027 Temmuz döneminde “aktif” olan öğrenciye, donuk durumda olduğu şubat – temmuz arasındaki dönemde yetim aylığı ödenir.
Kaydı silinen öğrencilerin, silik duruma düştüğü tarihi takip eden ödeme döneminden itibaren yetim aylığı kesilir. Örneğin öğrencilik durumu 2026 eylül döneminde “aktif”, 2027 şubat döneminde “donuk”, 2027 temmuz döneminde “silik” olan erkek çocuğun yetim aylığı, silik duruma geçtiği tarihi takip eden ödeme döneminden, yani ağustos ayından itibaren kesilir. Kaydının donuk olduğu sürede öğrencilik hakkı devam ettiğinden, şubat – temmuz ayları arasında yetim aylığı ödenir.
Yükseköğretim Kanunu uyarınca, hazıklık programları azami 2 yıl, 3 yıllık önlisans azami 4 yıl, 4 yıllık lisans azami 7 yıl, 5 yıllık lisans azami 8 yıl ve 6 yıllık lisans programı da azami 9 yılda tamamlanmak zorundadır. Azami öğrencilik süresi içinde olmak kaydıyla öğrencilik hakları devam eden çocuklara yetim aylığı verilir.
Yüksek lisans ve doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık ve sanatta yeterlik eğitimi “lisans üstü” eğitim olarak kabul edilir.
Pedagojik formasyon sertifika programları ise lisans üstü kabul edilmez. Dolayısıyla yükseköğrenim süresi içinde sayılmaz.
Kaydını yeniledikten sonra herhangi bir nedenle kaydını donduran öğrencilerin öğrencilik hakları devam ettiğinden, dondurulan dönem sonuna kadar yetim aylığı ödenir. Ancak, kaydını yenilemeden donduran öğrencilere ise yetim aylığı verilmez.
Öğrencinin en az bir dönemi geçen ceza alması durumunda, bu dönemde öğrencilik hakları devam etmeyeceğinden yetim aylığı bağlanmaz. Bağlanmış yetim aylığı kesilir. Cezanın bir dönemi geçmemesi halinde yetim aylığı ödenir.
Bir kere daha hatırlatmakta fayda var. Yukarıda anlattıklarım tamamen erkek çocuklarına yöneliktir. Kız çocukları, yaşları ne olursa olsun evli olmaması, evli olmakla birlikte sonradan boşanması veya dul kalması halinde yetim aylığı alırlar. Kız çocuklarının yetim aylığı almasında, söz konusu yaşlara kadar öğrenci olma koşulu aranmaz.
Kız çocukları öğrenim hayatları bittikten sonra sigortalı herhangi bir işte çalışmaya başlarsa veya evlenirlerse yetim aylığı kesilir. Sigortalı çalışmayı bıraktıklarında, işsiz kaldıklarında, boşandıklarında veya dul kaldıklarında yeniden yetim aylığı bağlanır.