Anayasa Mahkemesi (AYM), kapatılan bir belediyede çalışan memurların eksik maaş ve faiz alacakları için başlattığı icra takiplerinin düşürülmesinin ardından açılan davaların süre aşımından reddedilmesini Anayasa'ya aykırı buldu. Kararda, memurların mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği sonucuna varıldı.
Başvuru, Ankara'nın Haymana ilçesine bağlı ve tüzel kişiliği kaldırılan Çalış Belediyesi çalışanlarının alacaklarından kaynaklandı. Memurlar, 2002-2014 yılları arasındaki ödenmeyen maaş ve faizlerini tahsil etmek için 2014 yılında ilamsız icra takibi başlattı.
Belediyenin tüzel kişiliği daha sonra kaldırıldı. Kurumun taşınır ve taşınmazları ile alacak ve borçları Haymana Belediye Başkanlığına devredildi.
Devir sonrasında Haymana İcra Müdürlüğü, Haymana Belediyesini borçlu olarak kaydetti. Müdürlüğün işlemiyle belediyeye söz konusu borçların ödenmesi gerektiği bildirildi.
Süreç devam ederken belediye icra takiplerine itiraz etti. İcra müdürlüğü de daha sonra yürürlüğe giren 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) hükümleri doğrultusunda takiplerin düşürülmesine karar verdi.
İcra dosyalarının düşmesinin ardından memurlar alacaklarının tahsili için idari yargıya başvurdu. İdare mahkemeleri, memurların icra takibine başladıkları tarihleri idareye yapılan başvuru tarihi olarak değerlendirdi.
Bu değerlendirmeye göre süresinde istendiği kabul edilen alacakların ödenmesine karar verildi. Süresinde talep edilmediği değerlendirilen alacaklara ilişkin davalar ise süre aşımı gerekçesiyle reddedildi.
Kararların kesinleşmesinin ardından memurlar Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulundu. Başvurularda, yargı kararları nedeniyle hak ihlali yaşandığı ileri sürüldü.
Yüksek Mahkeme incelemesinde idare mahkemelerinin dava açma süresine ilişkin yaklaşımını değerlendirdi. AYM, benimsenen yorumun başvurucular açısından katı ve öngörülemez nitelikte olduğuna karar verdi.
Kararda, KHK düzenlemelerinden önce idari yargının alanına giren alacakların tahsili için de ilamsız icra takibi yoluna başvurulabildiği üzerinde duruldu. Somut olayda borca itiraz edilmemesi nedeniyle icra takiplerinin kesinleştiği ve işlemlerin haciz aşamasına kadar ilerlediği de değerlendirildi.
AYM'ye göre idare mahkemelerinin süre başlangıcını belirlerken kullandığı yorum, başvurucuların mahkemeye erişimini ölçüsüz biçimde sınırlandırdı. Mahkeme, bu yaklaşımın memurlar üzerinde ağır bir külfet oluşturduğu sonucuna ulaştı.
Yüksek Mahkeme böylece başvurucuların Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine hükmetti.