İstanbul’un Maltepe ilçesinde 7 katlı bir binanın alt 3 katının çökmesinin ardından kentteki yapı güvenliği yeniden tartışma konusu oldu. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) verileri, kent genelindeki riskli yapıların boyutunu bir kez daha ortaya koydu.
İBB verilerine göre İstanbul’da 1238 bina kendiliğinden çökme riski taşıyor. Özellikle 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından vatandaşların binalarının güvenliğini kontrol ettirme taleplerinde ciddi artış yaşanırken, zaman içerisinde hızlı tarama başvurularında düşüş görüldü.
İBB'nin daha önce açıkladığı verilere göre hızlı tarama çalışmaları kapsamında yaklaşık 170 bin başvuru yapıldı. Bu başvuruların ardından yaklaşık 40 bin binada inceleme gerçekleştirildi.
1999 yılı öncesinde inşa edilen ve hızlı taramadan geçirilen yapılar arasında 18 bin 800 binanın yüksek veya çok yüksek riskli olduğu tespit edildi.
Deprem riskinin yüksek olduğu İstanbul’da uzmanlar, özellikle eski yapı stokunun dönüşümünün önemine dikkat çekiyor.
İstanbul’da riskli yapıların yoğunlaştığı ilçeler arasında Avcılar, Zeytinburnu, Bağcılar ve Bahçelievler öne çıkıyor.
Bahçelievler’de ağustos ayında bir binanın çökmesi de yapı güvenliği konusundaki endişeleri yeniden gündeme taşımıştı.
İBB Deprem Risk Yönetimi Başkanı Murat Yün, yaptığı açıklamada hızlı tarama çalışmalarıyla başlayan kentsel dönüşüm süreci kapsamında yaklaşık 100 bin kişinin güvenli konutlara taşındığını belirtti.
Hızlı tarama uygulamasında binaların başta beton ve demir kalitesi olmak üzere çeşitli özellikleri inceleniyor. Yapının mevcut durumunun projeye uygunluğu da değerlendirilirken, elde edilen veriler yazılımlar aracılığıyla analiz ediliyor.
Bu çalışmalar sonucunda binanın deprem güvenliği açısından ön değerlendirmesi yapılıyor. Yüksek risk taşıdığı değerlendirilen yapılar için bina sakinlerine bilgi veriliyor ve daha ayrıntılı inceleme süreçlerine yönlendirme yapılabiliyor.
Uzmanların dikkat çektiği önemli noktalardan biri ise hızlı tarama testlerinin tek başına yasal olarak bağlayıcı bir “riskli yapı tespiti” olmadığı.
Testler, binanın deprem güvenliği konusunda ön değerlendirme sağlıyor. Elde edilen sonuçlara göre daha kapsamlı teknik incelemeler ve gerekli görülmesi halinde kentsel dönüşüm süreçleri başlatılabiliyor.
Maltepe’de yaşanan son bina çökmesi ise İstanbul’daki mevcut yapı stokunun ve riskli binaların dönüşümünün önemini bir kez daha gündeme getirdi.