Sebze ve meyve piyasasında fiyat istikrarını sağlamak, üretici ile tüketici arasındaki aracı sayısını azaltmak ve kayıt dışı ticaretle mücadele etmek amacıyla hazırlanan Hal Yasası düzenlemesinde yeni gelişme yaşandı. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine gelen düzenlemede, sektördeki denetimlerin artırılması ve kurallara uymayanlara yönelik yaptırımların ağırlaştırılması öngörülüyor.
Yeni düzenlemeyle birlikte toptancı hallerinin kuruluş ve izin süreçlerinde Ticaret Bakanlığı'nın yetkilerinin genişletilmesi planlanıyor. Mevcut hallerin modern ticaret merkezlerine dönüştürülmesi de düzenlemenin öncelikli hedefleri arasında bulunuyor.
Taslakta üretici birlikleri ve tarımsal kooperatiflere yönelik önemli teşvikler de yer alıyor. Buna göre üretici birlikleri ve kooperatiflere hallerde bedelsiz alan tahsis edilmesi, ayrıca yüzde 75 kira indirimi ve gelir vergisi muafiyeti sağlanması öngörülüyor.
Düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri stokçuluk ve fiyat manipülasyonuna yönelik cezalar oldu.
Piyasada yapay ürün kıtlığı oluşturarak fiyatların yükselmesine neden olan ve serbest rekabeti engelleyenlere uygulanan mevcut 177 bin 340 liralık idari para cezasının 1 milyon liraya çıkarılması planlanıyor.
Taslakta öne çıkan diğer yaptırımlar ise şöyle:
Yeni düzenlemeyle marketlerde yerli üretim ürünlerin satışının artırılması da hedefleniyor. Yerli ürünlere daha fazla yer veren işletmelere vergisel teşvikler sağlanması planlanırken, tarımsal kooperatiflerin sayısının iki katına çıkarılması da gündemde.
Öte yandan hallerde dijital takip sistemleri güçlendirilecek. Böylece sebze ve meyvelerin stok, satış ve dağıtım bilgilerinin daha şeffaf şekilde takip edilmesi amaçlanıyor.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Hal Yasası'na ilişkin çalışmaların AK Parti grubu tarafından tamamlandığını ve teklifin komisyon gündemine gelmesinin beklendiğini açıkladı.
Yumaklı, üretici birlikleri ve kooperatiflerinin satış imkanlarının artırılacağını belirtirken, büyük satış noktalarının belirli miktarlarda doğrudan üreticiden ürün alabilmesinin de sağlanacağını ifade etti.
Hal Yasası düzenlemesiyle ürünlerin tarladan tüketiciye daha hızlı ulaştırılması, nakliye maliyetlerinin azaltılması ve aracı kaynaklı fiyat artışlarının önlenmesi hedefleniyor.
Daha sıkı denetim, ağırlaştırılmış para cezaları ve dijital takip sistemiyle piyasada şeffaflığın artırılması amaçlanıyor. Düzenlemenin yasalaşması ve uygulama detaylarının netleşmesiyle birlikte yeni sistemin üreticiye, esnafa ve tüketiciye etkileri ortaya çıkacak.