Ekonomi yazarı Şeref Oğuz, 12 Kasım 2026 tarihinde gündeme gelen değerlendirmesinde, Türkiye'de fahiş fiyatlarla mücadelede uygulanan cezaların ve denetimlerin etkili olmadığını savundu. Oğuz, fiyat artışlarının önlenmesi için üretim maliyetlerinin düşürülmesi gerektiğini belirterek kamu harcamalarına da eleştiriler yöneltti.
Fahiş fiyat tartışmalarında kamu yönetiminin sorumluluğunu gündeme getiren Oğuz, devletin fiyatlandırma ve harcama politikalarını değerlendirdi. Kamu kesimindeki yüksek harcamaların da sorgulanması gerektiğini ifade etti.
Oğuz, fahiş fiyat uygulamalarının yalnızca özel sektörle sınırlı değerlendirilmesine karşı çıktı. Kamu kurumlarının da yüksek fiyat ve harcamalar bakımından eleştirilmesi gerektiğini savundu.
Belediyelerin borç listelerinin binalara asılmaya başlandığını hatırlatan yazar, kamu harcamalarının bu süreçte daha fazla sorgulandığını belirtti. Müteahhitlere aktarılan kamu kaynaklarına ilişkin hesap sorulduğunu ifade eden Oğuz, fiyat artışları konusunda da benzer bir sorgulama yapılmasını istedi.
Yazar, değerlendirmesinde şu soruyu yöneltti:
"Fahiş fiyatların hesabı kime sorulacak?"
Fahiş fiyatlarla mücadelede uygulanan para cezalarının sonuçlarını ele alan Oğuz, yaptırımların fiyat artışlarını önlemekte başarısız olduğunu ileri sürdü.
Piyasada yaklaşık 3,5 milyon işyeri, esnaf ve üretici bulunduğuna işaret etti. Bu büyüklükteki bir piyasanın denetim yoluyla kontrol edilmesinin mümkün olmadığını savundu.
Artan maliyetleri satış fiyatlarına yansıtmak zorunda kalan işletmelerin, cezaları ödemelerine rağmen zam yapmaya devam ettiğini öne sürdü. Oğuz'a göre geçmişte uygulanan benzer yöntemler de beklenen sonucu vermedi.
Vatandaşların gerçekleştirdiği denetimin daha etkili olduğunu belirten yazar, bunun piyasayı baskı altına alarak sağlanamayacağını ifade etti.
Şeref Oğuz, fiyat artışlarının önlenmesi için üretim ve tedarik süreçlerine yönelik düzenlemeler yapılmasını önerdi. Maliyetlerin düşürülmesi ve üreticilerin finansmana erişiminin kolaylaştırılması gerektiğini belirtti.
Yazarın sıraladığı çözüm önerileri şöyle:
Üretimin desteklenmesi ve üreticilerin örgütlenmesinin sağlanması.
Üretimde kullanılan girdilerin maliyetlerinin azaltılması.
Hal Yasası üzerinde iyileştirmeler yapılması.
Perakende Yasası hükümlerinin güncellenmesi.
Üretici ile tüketici arasındaki aracı sayısının azaltılması.
Lojistik giderlerinin düşürülmesi.
Taşımacılıkta demiryollarının daha etkin kullanılması.
Anayasa'da öngörüldüğü şekilde gayrisafi millî hasılanın (GSMH) yüzde 1'inin tarıma aktarılması.
Üreticilerin finansman koşullarının iyileştirilmesi.
Oğuz, fiyatlarla mücadelenin doğrudan üretim aşamasına odaklanması gerektiğini savundu. Üreticinin maliyet yükünün azaltılmasını çözüm önerilerinin merkezine yerleştirdi.
Fiyat artışlarına karşı başvurulan bazı uygulamaları da değerlendiren Oğuz, soğan depolarına yönelik baskınların ve aracıların suçlanmasının çözüm üretmediğini ileri sürdü.
Marketlerin hedef gösterilmesine, tehditlere ve cezaların temel mücadele yöntemi olarak kullanılmasına karşı çıktı. Fiyat artışlarını önleme çalışmalarının tarımsal üretim ve sanayi faaliyetleri üzerinden yürütülmesini savundu.
Oğuz, hükümetin zamlar üzerinden enflasyonu düşürmeye çalıştığını ileri sürdü. Bu yaklaşımı daha önce kullandığı kamuflasyon kavramıyla açıkladı.
Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) da zamları kamufle ettiğini iddia eden yazar, uygulanan politikaların fiyatlandırma davranışlarını olumsuz etkilediğini savundu.
Vatandaşların yüksek fiyatlar karşısında korunacağı yönünde yapılan açıklamaları da hatırlatan Oğuz, bugüne kadar denenen mücadele yöntemlerinin sonuçlarının değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Yazar, fiyat artışlarına karşı cezai yaptırımlar yerine üretimin güçlendirilmesini, maliyetlerin azaltılmasını ve kamu harcamalarının da sorgulanmasını savundu.