
Emekli maaşlarının hesaplanmasında dilekçe tarihinden kaynaklanan farklılıklar yeniden gündeme geldi. Sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş, aynı prim gününe ve kazanca sahip çalışanların yalnızca emeklilik başvuru tarihleri nedeniyle yüzde 30'a varan maaş kaybıyla karşılaşabildiğini belirterek sistemde intibak düzenlemesi yapılmasını istedi.
Karakaş, emekli aylıklarına yönelik iyileştirmelerin yalnızca maaş artışlarıyla sınırlı tutulmaması gerektiğini savundu. Mevcut hesaplama sisteminin çalışanlar arasında eşitsizlik oluşturduğunu ifade etti.
Emeklilik başvurularında tarihin belirleyici olması, aynı koşullarda çalışan kişilerin farklı tutarlarda aylık almasına neden olabiliyor. Karakaş, bu durumu 31 Aralık 2024 ve 1 Ocak 2025 tarihlerinde yapılan başvurular üzerinden değerlendirdi.
Aynı fabrikada çalışan, prim ödeme günleri ve prime esas kazançları eşit olan iki işçinin emeklilik dilekçelerini farklı günlerde vermesi, aylıklarında ciddi değişikliklere yol açabiliyor.
Karakaş'ın değerlendirmesine göre söz konusu tarih farklılığı nedeniyle emekli aylıklarında yüzde 30'a varan kayıp yaşanabiliyor.
Benzer bir durumun 2022 ve 2023 yıllarında da ortaya çıktığı aktarıldı. 2022 yılında çalışmayı sürdürerek emekliliğini 2023'e bırakan bazı çalışanların, daha önce emekli olan meslektaşlarından düşük aylık aldığı belirtildi.
Karakaş, farklı yıllarda ortaya çıkan bu sonuçları emekli aylığı bağlama formülündeki enflasyon ve ekonomik büyüme verilerinin etkisiyle ilişkilendirdi.
Ocak 2027 döneminde emeklilere yönelik yeni bir iyileştirme yapılması konusu da değerlendirmeler arasında yer aldı.
Karakaş, hükümetin üst düzey yetkililerinin yasal maaş güncellemelerine ek düzenleme yapılacağını daha önce çeşitli açıklamalarla dile getirdiğini hatırlattı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek tarafından da düzenlemede adalet ilkesinin gözetileceğinin ifade edildiğini aktardı.
Ancak Karakaş'a göre yalnızca seyyanen maaş artışı veya ilave refah payı verilmesi, emeklilik sistemindeki hesaplama farklılıklarını ortadan kaldırmaya yeterli olmayacak.
Önerilen çözümün merkezinde intibak düzenlemesi bulunuyor. Karakaş, prim ödeme koşulları birbirine eşit çalışanların başvuru tarihine bağlı olarak farklı aylık almasının önüne geçilmesini savundu.
Emeklilik sisteminde temel ölçütün ödenen prim miktarı olması gerektiğini ifade eden Karakaş, mevcut uygulamada emeklilik tarihinin aylık tutarı üzerinde belirleyici hâle geldiğini ileri sürdü.
Karakaş, emeklilik dilekçelerinin erken verilmesinin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) açısından da mali sonuçlar oluşturduğunu belirtti.
Çalışmaya devam etmesi hâlinde daha düşük emekli aylığı alma ihtimaliyle karşılaşan bazı çalışanların, hak kaybından kaçınmak amacıyla emeklilik başvurularını erkene çektiğini savundu.
Bu durumun kurum ve çalışma hayatı üzerindeki etkileri üç başlık altında değerlendirildi:
Prim gelirlerinde azalma: Deneyimli çalışanların emekliye ayrılmasıyla SGK'nin bu kişilerden elde ettiği prim gelirleri sona eriyor.
Emekli aylığı ödemelerinin erkene çekilmesi: Kurum, çalışmaya devam edebilecek kişilere daha erken tarihte aylık ödemeye başlıyor.
Nitelikli iş gücü kaybı: Tecrübeli çalışanların iş hayatından ayrılması, ekonomik faaliyetleri ve sosyal güvenlik sisteminin mali dengesini etkiliyor.
Karakaş, emeklilik sistemindeki tarih kaynaklı maaş farklılıklarının giderilmesi gerektiğini yineledi. Özellikle uzun süre prim ödeyen çalışanların emekli oldukları yıl nedeniyle dezavantajlı duruma düşmesini eleştirdi.
Emeklilerin ekonomik büyümeden aldıkları pay da Karakaş'ın değerlendirmesinde yer buldu.
Üç yıllık Orta Vadeli Program (OVP) döneminde emekli aylıklarına yalnızca mevzuatta öngörülen enflasyon güncellemelerinin uygulandığını belirten Karakaş, millî gelir artışının emekli maaşlarına yeterince yansıtılmadığını savundu.
Bu nedenle yapılacak düzenlemenin hem aylık tutarlarını hem de hesaplama yöntemini kapsaması gerektiğini ifade etti.
Karakaş, geçici maaş iyileştirmeleri yerine emeklilik sistemindeki yapısal farklılıkları giderecek bir model oluşturulmasını istedi. Aynı prim koşullarına sahip çalışanların, yalnızca emeklilik dilekçelerini verdikleri tarih nedeniyle farklı maaşlarla karşılaşmaması gerektiğini vurguladı.
