Çimento sektöründe işgücü piyasasındaki rekabetin ihlal edilmiş olabileceğine ilişkin iddia, Rekabet Kurulunun 21 Kasım 2024 tarihli kararı ile yürütülen soruşturma kapsamında yerinde inceleme yapılırken elde edilen belgeler üzerine gündeme geldi. Üç firmayla ilgili yürütülen soruşturma sırasında, şirketlerde yapılan incelemede iç yazışmalar ele geçirildi. Yazışmaların birinde şirket yöneticisi, emrindeki çalışandan, sektördeki diğer şirketlerde beyaz yakalı çalışanlara yapılacak zam oranları hakkında bilgi istedi. Şirket çalışanı da gönderdiği cevabi yazıda 9 şirketten 6’sında 2024 yılında yapılacak zam oranı hakkında bilgiler verdi.
Bu belgenin çimento sektöründe faaliyet gösteren söz konusu şirketlerde mavi yakalı çalışanların ücret zammı konusunda birlikte hareket ettiği şüphesi doğurması üzerine Rekabet Kurulunca soruşturma başlatıldı. Şirketlerden, 2023-2026 yıllarında beyaz yakalı çalışanlara yaptıkları ücret zamlarına ilişkin bilgiler istendi. Gelen cevaplar incelendiğinde, yazışmada geçen 6 firmadaki ücret zam oranları ile beyaz yakalı çalışanların ücretlerine yapılan gerçek zam oranlarının örtüşmediği tespit edildi.
2024 yılında toplam 10 şirketin 6’sında ücret artışlarının yüzde 55 – 60 bandında uygulandığı, iki şirketin ise daha düşük oranda zam yaptığı belirlendi. Raporda, ön araştırma kapsamında incelenen şirketlerin 2023 – 2026 yıllarını kapsayan dönemde beyaz yakalı çalışanlara yönelik ücret zamlarının önemli ölçüde farklı olduğu kaydedildi. Ücret artış oranlarını birlikte belirlediklerine dair herhangi bir delilin olmadığı vurgulandı.
Raportör, ön araştırma sonucuna dayanarak soruşturma açılmasına yer olmadığı yönünde görüş verdi. Rekabet Kurulu da raporu yeterli bularak, çimento sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin beyaz yakalı işçilere yapılacak zam oranı konusunda işbirliği yapmadıkları sonucuna vararak, soruşturma yapılmaması kararı verdi.
Rekabet Kurulu, geçen yıl bilişim sektöründe faaliyet gösteren 8 şirkete, iş gücü piyasasına yönelik centilmenlik anlaşmaları yaparak rekabeti ihlal ettikleri gerekçesiyle 91,7 milyon lira para cezası verdi.
Rekabet Kurulu geçen hafta da otomotiv yan sanayiinde faaliyet gösteren 37 şirket, bir dernek ve bir OSB hakkında iş gücü piyasasına yönelik rekabeti ihlal ettikleri şüphesiyle soruşturma açtı.
Sendikalı olmayan iş yerlerinde ve sektörlerde ücretler tamamen işverence belirleniyor. Bazı iş yerlerinde ücret zammı belirlenirken sektördeki diğer firmaların ne kadar zam yaptığına bakıldığına dair iddialar sürekli gündeme geliyor.
Bazı sektörlerde ise “işçiyi ayartmama”, yani rakip firmaların birbirinden işçi almamasına dair “centilmenlik” anlaşması yapıldığı iddiaları çok sık konuşuluyor.
İçinde bulunduğum basın sektöründe de bu iddialar önceki yıllarda gündeme geldi. Geçmişte bu tür uygulamalar çok yaygın olduğu için adeta kanıksandı. Ancak, Rekabet Kurulu bu konuda son derece hassas davranıyor. İşverenlerin ücret zammı konusunda birlikte hareket etmesi veya personel transfer etmeme konusunda anlaşması halinde, tek sermayesi emeği olan beyaz ve mavi yakalı işçiler sömürüye açık hale geliyor. Mavi yakalı işçilerin seçenekleri sınırlı olsa da beyaz yakalı işçiler Türkiye’de emeklerinin karşılığını alamadıkları için, imkanları varsa yurt dışına gitmeyi tercih ediyorlar.
Rekabet Kurulu, iş gücü piyasasındaki rekabet ihlallerini Türkiye’den beyin göçünün sebepleri arasında değerlendirdiği için, bu konudaki iddiaları ciddiye alıyor.